Maandelijks archief: July 2004

Leeg = Leeg

Posted on by

logo alfred birney Vakantietijd. Relatieve rust in Den Haag. Het is toch steeds weer opvallend hoe Den Haag vrijwel leeg lijkt te stromen in de zomervakantie. Recessie of niet: de straten zijn verlaten, er zijn minder verkeersdoden dan anders, ondanks de jongste fatale steekpartij bij het eindpunt van tramlijn 2 worden er minder mensen overhoop gestoken, er worden minder vrouwen mishandeld en verkracht enzovoort. Het kan beter, maar het gaat nogal in de zomer.

Volgens een telling van het CBS telde Den Haag op 1 januari 2003 463.826 inwoners. Als je daar wat illegalen en overige gasten bij optelt, dan kom je op een half miljoen. Nou zou ik wel eens willen weten hoeveel inwoners Den Haag heeft gedurende de hondsdagen, die zoals u weet duren tot aan mijn verjaardag – nou die weet u allemaal wel hè? Volgens mij zitten we momenteel met 200.000 mensen inclusief toeristen in ons dorp, dat bestaat sedert 1248 toen graaf Willem II van Holland een kasteel liet bouwen aan een duinmeer, de huidige Hofvijver, – een dorp dat pas in 1806 onder Frans bewind zijn stadsrechten kreeg.

Maar daar wou ik het niet over hebben. Waar ik het over wilde hebben is die enorme leegloop als het weer een beetje tegen zit (en dat is meestal het geval). Een beetje internetreisbureau krijgt op een regenachtige dag een miljoen bezoekers te verwerken en die willen allemaal naar Turkije, Griekenland, Portugal, Brazilië, Thailand, Cambodja, Mexico, Mauritius of de Zuidpool (waar het veiliger is met die pinguïns dan op de Noordpool met die ijsberen). Het zij ze gegund, maar waar betalen ze het van? Een weekje Turkije last minute kost al gauw een bijstandsuitkering, met zijn tweetjes twee bijstandsuitkeringen. En wat is een gezin kwijt? Okay, je kunt er voor sparen, maar die toeristenkudde pakt dan ook nog in de winter effe een skivakantietje en tussendoor ‘nog effe wat zon in Tel Aviv’ of zo.

Aan het begin van de vakantie vroegen achterblijvers elkaar nog wel naar vakantieplannen, maar nu de boel duidelijk is, hebben achterblijvers iets berustends over zich gekregen. Velen kunnen een vakantie gewoonweg niet betalen en ze hebben er geen idee van hoe die anderen dat voor elkaar krijgen. Achterblijvers klagen niet, zelfs niet over de vervuilde zee, daar laten we onze vette baggerhumor op los, wat moet je anders.

Weet je wíe er klagen? Die straks terugkeren van die vakantieparadijzen, waar ze zich vet hebben liggen vreten en zuipen en vervelen. Klagen over hoe verschrikkelijk de prijzen weer zijn gestegen, hoe ze worden genaaid waar ze bijstaan, en dan roepen ze dat ze blij zijn dat ze weer thuis zijn. Maar moeten wij, trouwe dienaren des vaderlands, daar dan ook blij om zijn? Kunnen we niet even een noodwet in werking stellen waarmee we die klagers linea recta terug kunnen sturen naar waar ze vandaan komen? Leeg = Leeg. Ja toch?

Haagsche Courant, vrijdag 30 juli 2004

Bentheim blues

Posted on by

logo alfred birney Het is alweer een paar weken terug dat ik per ongeluk televisie keek, maar voor wie vrijwel nooit televisie kijkt is dat natuurlijk een ervaring als de dag van gisteren. Televisie maakt pas indruk als je vrijwel nooit kijkt, anders zijn uitzendingen nauwelijks ervaringen te noemen, eerder geestdodende middelen waaraan nauwelijks te ontsnappen valt, te vergelijken met de junk die een verslaafde dagelijks tot zich neemt: de stakker begint pas een verandering waar te nemen wanneer er niets te snuiven of te spuiten valt. Maar goed, ik dwaal af. Ik keek dus per ongeluk televisie. Ik had dat ding eventjes verplaatst bij mijn jaarlijkse zomeropruiming en toen ik hem terugzette wilde ik hem even testen.

De nieuwslezeres kwam met een item over Nederlanders die van ellende in Duitsland zijn gaan wonen, omdat daar niet om de haverklap wordt ingebroken wanneer je je auto even onbeheerd ergens laat staan, omdat daar de mensen beleefder zijn, omdat men daar nog een praatje met je maakt wanneer je je hond uitlaat, kortom: omdat je voor Leefbaar Nederland nu eenmaal in Duitsland moet zijn. De NOS stuurde een paar vakantiewerkers af op het rustieke plaatsje Bentheim. Een Nederlandse meneer mocht uitleggen waarom Leefbaar Nederland tegenwoordig in Duitsland moet worden gezocht. Een Duitse juf kwam dat volmondig bevestigen. Maar toen kwam een richtige Deutsche in beeld. Die liet van de Hollanders instromers geen spaan heel: ‘Ach, die Hollanders die komen hier maar naar toe, maar ze passen zich niet aan, verstehen Sie? Dass lult maar over die Türken, aber zij zijn zelf ook zo!’

Het werd me even niet duidelijk wat die mevrouw nou erger vond: dat die Hollandse kolonie zich niet fundamenteel tot de braadworst bekeerde en haar Heineken afzwoer of het gewoon verdomde haar kinderen naar Duitse scholen te sturen. Maar goed, de boodschap was duidelijk: vol = vol. Diep onder de indruk van dit televisieavontuur verviel ik in diep gepeins. Niet van die vreemdelingenangst natuurlijk, dat is gewoon dagelijkse kost. Maar waar kende ik die plaatsnaam Bentheim ook weer van? Ik slaapwandelde op mijn boekenkast af, trok een boek tussen de duizend-en-een ruggen vandaan en ja… ik had het teruggevonden.

Mijn bedovergrootvader, genaamd Johan Willem Birnie, was een van de groten die de Koninklijke Fabriek van Smirnasche & Andere Tapijten te Deventer bestierde, zo’n anderhalve eeuw geleden. De man was zo braaf en hardwerkend dat Koning Willem III hem met ridderkruizen overlaadde. Maar toen het even minder ging met de wereldberoemde tapijtfabriek verviel Johan Willem Birnie in somberheid. Op een dag kon hij de neergang van de fabriek niet langer meer aanzien. Hij vertrok naar Bentheim. Niet om een nieuw leven te beginnen, maar om het leven uit te stappen. De man verdronk zich er in een meertje. Zou hij zich met die daad nou hebben aangepast aan de cultuur daar in Bentheim?

Haagsche Courant, vrijdag 23 juli 2004

Alfred Byrnye / Bedoelt de butler Birney?

Posted on by

logo alfred birney Als het goed is staat mijn achternaam als ‘Byrnye’ voor de lol boven deze column gespeld. Dus niet als ‘Birnie’ boven de column van verleden week, getiteld ‘Leven in MP3-formaat’. Deze andere spelwijze van mijn familienaam is verleden week door allerlei technische oorzaken waarmee ik u nu even niet lastig ga vallen abusievelijk in de kop komen te staan. De ware Alfred Birnie is mijn neef uit de gemeente T., die niet zelden voor de schrijver, columnist Alfred Birney wordt gehouden. Straks gaat ie nog de rechten op mijn vorige column claimen, al zal ie dat gezien zijn levenspeil wel niet nodig hebben. Wie weet is er een nog rijkere derde Alfred B., gespeld Alfred Byrnye, die zich lekker schuil houdt in een imposant kasteel ergens in de Schotse Hooglanden. Een kasteelheer vetgevreten van de haggis (schapenmaag of runderdarm, gevuld met stukjes hart, long, lever, niervet en havermout), zeer belezen maar zelf nauwelijks in staat een ganzenveer of pen vast te houden.
Kasteelheer Alfred Byrnye nipt verveeld van de single malt whisky van Glenfiddich en neemt met een minzaam knikje de Nederlandse krant aan van zijn trouwe butler.
‘Heer Byrnye, uw naam wordt kennelijk ijdel gebruikt in een van de kranten aan de overkant van het Kanaal,’ zegt de butler fronsend.
‘Hm, nou, aan het fotootje te oordelen is het niet direct een Schot die mijn naam boven zijn column zet. Wat denkt u dat er staat, mijn beste? Denkt die armoedzaaier op grond van een kennelijk vage afkomst enig recht te kunnen doen gelden op mijn bezittingen?’
‘Wilt u dat ik het stuk voor u laat vertalen, heer?’
‘Wat kost dat, mijn beste?’
‘Denkelijk al gauw drie eurocent per woord, heer.’
‘Veel te duur! Laat deze zaak maar rusten. Schenk me liever nog een single malt in.’
Waarop de heer zijn butler geruststelt door hem te vertellen dat de spelling van de achternaam Birney diverse varianten kent, zoals Birnie, Byrney, Byrny, Byrne, Berney, Burney, Burnie, en dan vergeet hij, overigens met genoegen, de Mac’s nog maar even. Hij, de kasteelheer, is met zijn eruditie heel wel op de hoogte van de grote daden van Carel Birnie, de oprichter van het Nederlands Dans Theater in Den Haag, en van de boeken van ene Alfred Birney, een schrijver die ergens tussen Nederland en Indonesië in hangt en volgens hem dan maar beter ergens op de Indische Oceaan gedropt kan worden, met slechts een rubberbootje en een mondvoorraad aan haggis.
‘Met andere woorden: liever diens boeken en columns naar de haaien, heer?’
‘Gaat er dan iemand boven onze eigen grote dichter Robert Burns, mijn beste?’
‘Is Burns dan eigenlijk een Burnie, heer?’
‘Shut up! Another whisky please.’

Dit is een alternatief voor de geweigerde column Hoe spel je dat nou?
Haagsche Courant, vrijdag 16 juli 2004

Alfred Byrnye / Hoe spel je dat nou?

Posted on by

logo alfred birney Als het goed is staat mijn achternaam als ‘Byrnye’ boven deze column gespeld. Dus niet als ‘Birnie’ boven de column van verleden week. Dat is namelijk fout. Alfred Birnie is mijn neef uit Twello, een grafische vormgever die overigens nogal eens voor de schrijver Alfred Birney wordt gehouden. De spelling ‘Byrnye’ die hopelijk boven deze column staat, is ook fout. In mijn geval dan. Het verschil met verleden week is dat een mij onbekend gebleven redactielid het nodig vond mijn naam van ‘Birney’ in ‘Birnie’ te wijzigen en dat deze week ik het zelf nodig vind. Even kijken hoe het met mijn vrijheid van columnist is gesteld. Er ging trouwens meer mis met mijn column verleden week, de tekst kreeg een dubbel slot, deels mijn eigen schuld, ik was vergeten het afgekeurde deel uit het document te wissen, dat stond tien witregels verderop, ik zat aan de whisky, of aan het bier, dat weet ik nu even niet meer.

De spelling van mijn achternaam Birney kent diverse varianten, zoals Birnie, Byrney, Byrny, Byrne, Berney, Burney, Burnie, Byrne en ga zo maar door. Dat iemand bij de krant, nadat het 229 columns goed is gegaan, aan de nota bene door mijzelf getypte achternaam is gaan morrelen, is mij een raadsel, maar goed, het is vakantietijd en de een gaat druiven plukken en de ander kruipt achter een pc in een half verlaten redactielokaal.

Wanneer schrijf je nou ‘Birnie’ en wanneer ‘Birney’? Nou, als je het over de oprichter van het Nederlands Dans Theater in Den Haag hebt, neem je de eerste spelling en in het geval van de schrijver, columnist de tweede. Waarom? Omdat zij die namen zo gekregen hebben.

De naam schijnt oorspronkelijk uit het oude Ierland te zijn overgewaaid naar Schotland, naar verluidt als ‘Birnie’ (bright). Toen ergens in de negende eeuw na Christus drie Birnies, strijdend voor de Scoten, door de Picten gevangen werden genomen en zij met hun benen in een houtblok werden vastgezet, waren ze zo vermetel eigenhandig hun benen af te hakken en de strijd hinkend op één been voort te zetten. Kenneth the Second beloonde het drietal met een baronie in Elgin. Zo verkregen mijn verre voorouders een baronie bij Elgin. Op hun wapenschild prijken de obligate leeuw en helm. Het vaandel is bloedrood en wordt doorsneden door een wit erelint. Boven het lint staan pijl en boog afgebeeld. Eronder de drie afgehakte benen, achter elkaar aan wandelend in de richting waarnaar de pijl wijst.

In de twaalfde eeuw werd in de streek een kerkje gebouwd: Birnie Kirk. Het staat er nog steeds. De varianten op de spelling van de naam Birnie begonnen zo’n beetje aan het einde van de vijftiende eeuw, toen de Schotten whisky leerden stoken. Het bijhouden van de kerkregisters zou nooit meer een puur nuchtere aangelegenheid zijn. Dat de spelling vele eeuwen later ook in Nederland voor verwarring zorgt, zal hier het bier dan wel zijn.

Geweigerde column 16 juli 2004

Leven in MP3-formaat

Posted on by

logo alfred birney Ik heb nog een grammofoonplaat van een obscuur platenlabeltje met antieke opnamen van Pablo Casals. Helaas niet de Bachsuites voor cello, die hem wereldberoemd maakten, of die hij wereldberoemd maakte, maar stuff van Tartini, Schumann, Boccherini and all that. De opnamen dateren uit een periode waarin men nog niet over microfoons beschikte en druk in de weer was met een fonograaf, een toestel dat met een membraan en een naald trillingen op een draaiende wasrol schreef. De grammofoonplaat opent met een uitvoering van Chopins Nocturne, Opus 9 nr. 2, te mooi om niet heel snel de naald er af te halen. Voor de rest kan de muziek niet tegen het afschuwelijke geluid op en gaat bij mij de naald eraf. Waarom bracht dat obscure platenlabeltje ondanks de beroerde geluidskwaliteit toch die antieke opnamen van Pablo Casals uit? Het was een poging ons te laten horen hoe Pablo Casals destijds live speelde. Toen jaren later de draaitafel in onze huiskamers plaats maakte voor de cd-speler, werden we overspoeld met heruitgaven van muziek uit alle mogelijke genres. Het idee erachter was alleen heel anders. De cd was makkelijker hanteerbaar dan de langspeelplaat en er kon meer muziek op. Mensen zetten hun hele muziekcollectie op cd en gaven hun platen aan de vuilnisman mee. Er kwamen lui die zich specialiseerden in het wegmoffelen van het gekras en getik van grammofoonplaten bij het overzetten op cd. Maar later begonnen mensen terug te verlangen naar dat gezellige gekraak en geknars en er kwamen lui die op bestelling je cd’s van gekraak en geknars konden voorzien. Ik heb een cd van Otis Redding waarop de muziek in haar analoge karakter te horen is, met dat typische omgevingsgeluid dat zo eigen was aan de grammofoonplaat en zo vreemd aan de cd. Zeldzaam. Thans bevinden wij ons in de MP3-revolutie. MP3 is een manier van muziek opslaan vergelijkbaar met de productie van, zeg, het bouillonblokje. Wat voor het menselijk oor nauwelijks waarneembaar is, wordt weggelaten. Muziek wordt van alle karakteristieke ruis en omgevingsgeluiden ontdaan, zodat alleen dat overblijft wat je in principe op een stuk bladmuziek kunt lezen. Met MP3-technologie kun je tienmaal zo veel muziek kwijt op een cd als voorheen. Maar die cd zal moeten wijken voor de geheugenkaarten die je in zeer kleine MP3-spelers of in je mobieltje kunt stoppen. De geluidskwaliteit is vergelijkbaar met Pablo Casals’ cello op een wasrol. Een verkooppraatje luidt dat MP3-spelers ongevoelig zijn voor schokken en dat je er dus lekker mee kunt sporten. Niks van de wijze Zen-gedachte die zegt dat als je zit je moet zitten, dat als je loopt je moet lopen en dat als je naar muziek luistert je naar muziek moet luisteren. Wij willen niet kiezen tussen auto rijden en naar muziek luisteren, wij doen beide en denken dan aan seks. Met zo’n stijl van leven in MP3-formaat is geluk een bouillonblokje. Geen soep.

Haagsche Courant, vrijdag 9 juli 2004