Ich bin ein Doitser

logo alfred birney Sinds de moord op Theo van Gogh heb ik al honderd keer moeten lezen dat ‘de multiculturele samenleving op een mislukking is uitgedraaid.’ Zo lijkt het alsof er ooit plannen zijn gemaakt een multiculturele samenleving te scheppen. Ik kan me niet herinneren dat enig Europees land zich ooit als immigratieland heeft geprofileerd, zoals de USA of Australië dat ooit deden. Zeggen dat ‘de multiculturele samenleving op een mislukking is uitgedraaid’ klinkt als: ‘wij hebben ons best gedaan, maar jullie hebben er een zootje van gemaakt.’

Nou ben ik als columnist maar even niet zo dom om dat tegen te spreken, want straks is mijn brievenbus te klein. Maar ik kan natuurlijk wel voor mezelf spreken, dat schijnt momenteel nog wel te kunnen. Kijk: als de Duitse minister van Binnenlandse Zaken roept dat alle Turken die al lang in Duitsland wonen of er zijn opgegroeid zichzelf voortaan ‘Duitser’ moeten noemen, dan beginnen mijn hersenen te knarsen. En anders doet mijn geheugen mij wel in schateren uitbarsten.

Ik ben zelf een halve eeuw terug in Den Haag geboren. Met een Engelse achternaam en een Aziatisch uiterlijk. Hoe dat allemaal mogelijk was zal ik maar even achterwege laten, want voor die geschiedenis is zelfs de zaterdageditie van de Haagsche Courant nog te klein. Maar goed, mijn naam is Alfred Alexander Birney. Aangenaam.

‘Aangenaam, Mister Beurnie. Waar komt u vandaan?’

‘Uit Nederland.’

‘Ja, nee, ik bedoel waar u vandaan komt.’

‘Uit Ne-der-land. Ich bin ein eh… Holländer, ich meine: Niederländer.’

‘O, maar daar ziet u niet naar uit.’

Volgt een beknopte geschiedenisles van mijn kant, al duizend keer door mij herhaald, waar ook ter wereld. Ik kan nergens maar dan ook nergens zonder meer zeggen dat ik een Nederlander ben. Ik word namelijk beoordeeld op mijn kop. Als ik zeg dat mijn vader uit Nederlands-Indië afkomstig is, dan heb ik het over een kolonie die niet meer bestaat. Nou, daar wordt dan meteen Indonesië van gemaakt. En dan zegt de ander: ‘O, dus u bent Indonesisch.’

Ik kan nog wel een kwart eeuw doorgaan met dat geschiedenislesje van me, maar het blijft toch water naar de zee dragen. Zodra ik over de grens ben, noem ik mezelf ‘Eurasian’. Dan weten ze het ongeveer wel. Daar kom ik tegenwoordig het makkelijkst mee weg. Maar niet met ‘Nederlander’. Dat geloven ze alleen in Den Haag, de ‘weduwe van Indië’, die overigens ook haar beste tijd al heeft gehad.

Nou, ziet u die Turken uit Berlijn al aan de grens van Timbuktu zeggen dat zij ‘Doitser’ zijn? Ja? Nee, hè? Doitser! Die worden toch uitgelachen daar, joh. En in München ook.

Haagsche Courant, vrijdag 26 november 2004

Salju

salju Soerabaja Papa telah membeli kereta luncur bekas buat kami, tapi dia tidak ikut ke luar, dia kedinginan, dia berasal dari negeri panas di mana tidak pernah hujan salju. Aku berbagi kereta luncurnya dengan adik kembarku, kami harus berbagi segalanya, sampai dengan susu yang kami terima di sekolah setiap hari. Kami bergantian saling menarik, bertengkar mengenai gilirannya siapa sekarang, memandang jalan yang makin ke ujung makin putih, pasti ada salju yang banyaknya luar biasa di sana, selewatnya deretan panjang rumah-rumah suram, di taman Zuiderpark dan di belakangnya, di mana dunia nyata mulai, kota orang besar. Mereka memakai topi abu-abu dan jas abu-abu, kadang-kadang orang lewat yang tersesat mendekatkan kepalanya kepada kami dan kami mendengar: ‘Bilang saja kepada ibumu, kamu harus mencuci matamu lebih bersih.’Kami menggosok mata. Kami memandang orang itu sampai lama dari belakang dan kemudian menyampaikan pesannya kepada Mama Hellemond.
     ’Ah, orang itu gila.’
     Kalau kami harus percaya dia, banyak orang gila berkeliaran. Dengan topi abu-abu, jas panjang abu-abu, sepatu hitam dengan kaos kaki abu-abu, jenis orang yang memenuhi gereja pada hari Minggu.
     Kami terlalu kecil untuk memahami lelucon picik seorang Den Haag asli dan tanggapan kesal Mama Hellemond. Dan kami sama sekali tidak melihat bahwa Mama Hellemond kami yang pirang cenderung bersikap seakan-akan kami bukan anak-anaknya sendiri, tapi milik seorang kenalan yang sedang sakit.
     Masih bisa lebih parah lagi. Salju yang menipis dan berubah menjadi salju yang siap ditiup angin.
     Kereta kami lagi-lagi dengan suara berderus mogok di trotoar abu-abu. Dunia memberontak, menjemukan dan dingin. Kami saling membelakangi duduk di kayu kereta dan setuju menunggu sampai salju turun lagi. Menunggu salju di Holland, anak-anak tolol, Natal selalu mengecewakan.
     Kami tidak pernah berhasil melewati seluruh lintasan penuh persimpangan jalan yang berbahaya sampai ke ujungnya, di mana dunia nyata mulai. Salju yang sesungguhnya selalu ada di sana, di mana kau tidak perlu turun dari keretamu untuk menghindari tangga-tangga rumah yang abu-abu itu, di mana kau bisa tetap meluncur, terus dan terus dan terus. Dan di musim panas, matahari di sana selalu bersinar di balik awan. Bagaimana rasanya, tiba di tempat itu dan tidak pernah kembali lagi?
     Suatu hari kami menarik kereta kami yang berderit merindukan saldu, menuruni jalan. Kami berjalan begitu jauh sampai tidak bisa melihat rumah kami lagi. Seorang laki-laki dengan topi abu-abu bertanya, kami mau ke mana, dan kami lalu mengatakan kami tersesat. Orang laki-laki itu mengantar kami, jauh kembali ke rumah serambi kecil, tempat belangsungnya perang, biasanya pada malam hari.
     Suara-suara menyeramkan di kamar tidur orang tua kami, atau permainan bayangan Soerabaja Papa dan pisau belatinya di tembok kamar tidur kami, sementara dia bergumul dengan orang yang tidak kelihatan.
     ’Dia melihat hantu, ayahmu itu,’ kata Mama Hellemond pagi sesudah malam berlalu, dengan teriakan dan caci maki dalam kegelapan, yang tiba-tiba bisa berubah menjadi sunyi senyap dan kau bisa mendengar Soerabaja Papa berjalan mengendap-mengendap di atas karpet sabut kelapa di depan kamar dan memutar semua sakelar lampu, sehingga dia bisa mencari para pelopor, yang jauh-jauh datang dari Indonesia untuk membunuh dia dan kami, seluruh keluarganya.
     ’Kita seharusnya mengatakan bahwa kita tidak punya rumah, kepada orang yang memakai topi abu-abu itu.’
     ’Ya.’
     ’Mungkin orang dengan topi abu-abu itu lalu membawa kita ke ujung jalan.’
     ’Ya, dan ia akan menarik kita dengan tali di atas salju, karena semua salju ada di kejauhan.’
     ’Ya, dan di salju kita tidak melihat tapak kaki lain di belakang kita. Hanya tapak kaki orang dengan topi abu-abu, di antara jejak-jejak kereta kita.’
     ’Seperti apa rumah-rumah di sana, di ujung jalan?’
     ’Mungkin rumah di mana dia tidak akan pernah bisa menemukan kita.’
     ’Tidak pernah?’
     ’Ya, tidak pernah.’
     ’Lalu Mama? Dan yang lain-lainnya?’
     Kami bisa berlama-lama merenungkan pertanyaan itu. Pertanyaan yang memenjarakan kami. Di saat kami tetap menunggu di atas kereta, mungkin kami tidak mengharapkan salju. Tapi mengharapkan seseorang yang akan mengajak kami. Bukan ke ujung jalan, tapi pergi dari sini, untuk selamanya, dan tidak pernah kembali.

* * *

Hak cipta © 2001 pada Alfred Birney. Judul asli: “Sneeuw”. Dimuat dalam koran Haagsche Courant. January 17, 2003. Suara Merdeka, Indonesia, 21 November 2004. Alih bahasa: Widjajanti Dharmowijono. Reproduksi dalam bentuk apa pun dilarang kecuali dengan izin tertulis dari pengarang.

DSlechtsteNAT

logo alfred birney Amusant, dat gesteggel rond WvO en PF na de uitslag van die dwaze verkiezing van DGNAT. Dat de Engelsen ermee begonnen was zo link niet, want elke idioot wist wel van tevoren dat WC DGEAT zou worden. En niet MT, BC of S of zo. De KRO geeft KPN de schuld van de vertraging in de telling, maar KPN kan aantonen het hele stemvolk binnen de gestelde termijn via het netwerk te hebben binnengehaald. Het ging alleen mis met al die sms-jes, maar ja, dan had de KRO sms-en maar eerder moeten toestaan. Dan had zelfs ik een stem uitgebracht. Op LdPb of zo. Voor de gein natuurlijk. (Ja, ik bedoel Lou de Palingboer, maar die stond niet op de lijst zeker?). Alles beter dan dat vullis van JPznC, die goddank de top honderd niet eens haalde.

Goddank? Jeuzzz! Wat zeg ik nou? Heb ik het over God? Ben ik nou ook al aangestoken door het godslasteringskamerdebatvirus dat thans rondwaart? Ik moet zeggen dat het wel errug lang geduurd heeft eer dat virus werkelijk de kop op zou steken. Met wat voor multivitaminen ons kikkerland zich daar al die jaren tegen heeft weten te beschermen zullen we wel nooit weten, tenzij de een of andere idioot opstaat die gaat roepen dat het dit of dat paardenmiddel zal zijn geweest.

Voor ik verder ga… eh… kunt u mij volgen? Ja kijk hey, ik zit hier ook maar in mijn columnistenondergoed achter mijn door MS en de AIVD bespioneerde pc door de mazen van het vrijheidvanmeningsuiting.net (bestaat die site nog niet?) door te glippen hoor. Ik heb een zoontje voor wie ik moet zorgen en ik heb er weinig zin in om net als PF en TvG het leven uit te worden gejaagd, snapt u wel? Vandaar dus dat ik niet in top honderd van DGNAT sta. Ik zie mezelf ook niet direct een plekkie krijgen in DSlechtsteNAT hoor. Waarom organiseren we die verkiezing eigenlijk niet? Veel leuker joh! Dan krijg je een stennis waar de honden geen brood van lusten. Ik zal JPznC alvast voordragen, om maar een voorzetje te geven. Die gozer leefde zo’n 400 jaar terug, dus ik neem aan dat men het mij wel niet euvel zal duiden dat ik diens naam hier laat vallen inzake de door mij geopperde verkiezing DSlechtsteNAT. Of staat een dergelijke verkiezing gelijk aan Nederlastering?

Even teruglezen… heb ik al iets verkeerds gezegd? Nee? Anders mijn eigen nest maar bevuilen? Ja? Kijk, die ‘vrienden van TvG’ stuurden een open brief naar Donner, waarin cabaretiers, schrijvers en kunstenaars protesteren tegen diens oproep godslastering te vervolgen. Columnisten, cabaretiers en overige kunstenmakers zouden dan namelijk niet langer vrij hun mening kunnen uiten. Wat een sukkels, hè? Vrijheid van meningsuiting! Bestaat dat dan? Ha ha! Het gerechtshof zag in 1995 geen reden om TvG op verzoek van de BTHV (bondtegenvloeken.nl) wegens godslastering te vervolgen. Maar toen TvG in HP/dT zijn eigen hoofdredacteur beledigde werd hij eruit geknikkerd. Zonder kogels, dat wel.

Haagsche Courant, vrijdag 19 november 2004

We kunnen het maar niet geloven

logo alfred birney Volgens mij zullen mensen met moslimuiterlijk en zonder jihadneigingen zich deze dagen ongeveer voelen zoals ik me voelde tijdens de Molukse treinkapingen in de jaren zeventig. De eerste treinkaping joeg me naar de spiegel, zodat ik vast kon stellen dat ik inderdaad wel wat weg had van een Molukker. Ik was als Indische jongen van kinds af aan al uitgescholden, dus daar viel nog wel weer mee te leven. Maar tijdens de tweede treinkaping, in 1977, werd het menens. Indische vrienden van me werden het ziekenhuis in geslagen en ik durfde in het weekend de straat niet meer op.

Ik bewoonde een kamer in een huisjesmelkerpand aan de Bazarstraat. Ik zat lekker tussen de Hollanders en die deden boodschappen voor me. Ik had een kantoorbaantje en tijdens de lunchpauze op de Frederik Hendriklaan liepen de mensen in een wijde boog om me heen. Niet bijster prettig. Je besprak de toestand met wildvreemde Indische generatiegenoten op straat en we konden die Molukkers wel vervloeken. Totdat de regering een troep mariniers naar de gekaapte trein stuurde en er zes Molukkers overhoop werden geschoten. Dat geschiedde onder druk van de toenmalige minister van justitie Van Agt, hij die nota bene nu met een bord voor zijn kop vice-premier Zalm ‘oorlogstaal’ verwijt. Voorlopig zijn er onder Zalm en Balkenende nog geen doden gevallen. Dat kon Van Agt toch moeilijk zeggen.

Indertijd had ik het twijfelachtige genoegen in mijn eentje in een lege coupe in een verder stampvolle trein te mogen zitten. Maar op de Frederik Hendriklaan liepen de mensen niet meer in een boog om me heen. Ze bekeken me eerder alsof ze net een voetbalwedstrijd tegen ‘mijn club’ hadden gewonnen. Mijn zusje zat in die dagen in de trein op haar gemak een sjekkie te draaien. Toen ze onnadenkend een aansteker in de vorm van een speelgoedpistooltje tevoorschijn haalde, sprong een oudere vrouw tegenover haar in paniek overeind en riep uit: ‘Help! Help! Een treinkaper!’

Dat Molukkers christenen waren, deed er niet toe. Dat de beoogde vijand van nu moslim is, doet er wel toe, en niet zo’n beetje ook. Amerika en zijn bondgenoten voeren een oorlog in Irak die door vele moslims over de hele wereld als provocatief neokoloniaal gedrag wordt ervaren. Futuristen voorspelden in de jaren zeventig al dat later – nu dus – over de hele wereld kleinere brandhaarden zouden gaan woeden. Er is geen enkele reden voor Nederland te denken dat die sfeer van wederzijdse onverdraagzaamheid aan ons voorbij zal gaan. Onze minister-president wentelt zich met de buitenlandse pers in onnozelheid door over een ‘on-Nederlandse situatie’ te spreken. ‘Nederlands’ is een versleten imago dat zich al lang niet meer als tolerant laat onderstrepen. Het is als met ons superieure Nederlandse voetbalsysteem van decennia her. We verliezen meer dan we winnen en kunnen het maar niet geloven.

Haagsche Courant, vrijdag 12 november 2004

Vrije meningsuiting bestaat niet

logo alfred birney Vlak voor ik beroepshalve naar Indonesië vertrok vond er een aanslag plaats in Jakarta. Ik ben amper terug of er vindt er een plaats in Amsterdam. De aanslag in Jakarta werd uitgevoerd door kamikazes op een gebouw, in Amsterdam door een desperado op een cineast. Het gebouw in Jakarta, de Australische ambassade, was overigens tweede keus, men had het aanvankelijk voor de tweede maal op het Marriott Hotel begrepen. Cineast Theo van Gogh zal stellig geen tweede keus zijn geweest voor de moordenaar, die van zijn daad een macaber ritueel maakte door het met kogels doorzeefde slachtoffer met een slagersmes de strot af te snijden en met een kleiner mes een epistel met een krijgshaftige tekst op de buik te spietsen. Verderop, aan de rand van het park, maakt de dader na zijn klus – zo schijnt hij erbij te hebben gelopen – nog even een praatje met wie weet een schimmige handlanger. Tenslotte doodt hij de rest van zijn vrije tijd met het schieten op agenten die hem zoeken.

Jakarta. Was het nou lafheid of moed van de daders om zichzelf ook maar in de lucht te laten vliegen? Stomme vraag. Geen van deze eigenschappen is van toepassing op een stel fanatici die de samenleving ontwrichten.

Amsterdam. Was het nou lafheid of moed van de dader om zichzelf niet naar het hiernamaals te zenden? Ook hier is geen van beide eigenschappen van toepassing. De fanaticus heeft nog het geluk met Hollandse politieagenten van doen te hebben gehad. Die zijn nog zo fatsoenlijk om hem niet meteen met kogels te doorzeven. Ze zullen wel moeten, want in Nederland behoudt zelfs de grootste klootzak zijn rechten. Bovendien kun je een grote vis aan de haak slaan, met wiens informatie je een cel kunt ontmantelen of zelfs een netwerk oprollen.

Je zal toch maar een eenvoudig, rechtschapen moslim zijn. Wie gelooft je nog? Of columnist. Waar zal ik vandaag eens over schrijven? Het weer? Lijkt me wel het veiligst. Intussen zitten we met ons allen in een mondiale guerrilla tussen twee uiterst dominante religieuze culturen die al eeuwen met elkaar overhoop liggen. Nederland is verworden van vrijplaats voor andersdenkenden tot een klein podium op het mondiale strijdtoneel. Wie daar nu nog verbaasd over doet is een onnozele ziel. Wij zijn een deel van Europa en komen alleen nog in het nieuws wanneer er iemand voor zijn kop geschoten wordt. Recht op ‘vrije meningsuiting’ is folklore, het bestaat niet, het is een ideaal, hooguit. Anders had Theo van Gogh daar moeilijk zijn stokpaardje van kunnen maken. Wie in de tijd van Pim Fortuyn iets schreef dat zijn aanhangers niet welgevallig was, kon te maken krijgen met serieuze dreigementen. Wie nu iets schrijft wat moslimextremisten niet aanstaat pleegt bijkans zelfmoord.

Bob Dylan schreef in 1965: “And if my thought-dreams could be seen, They’d probably put my head in a guillotine, But it’s alright, Ma, it’s life, and life only.”

Haagsche Courant, vrijdag 5 november 2004