Uitgeverijen krijgen steeds meer babbels. Ze hebben nog geen last van de economische crisis, waarschijnlijk omdat de gemiddelde boekenlezer wat hoger opgeleid is en dientengevolge beter in de slappe was zit. Ze sturen je een uitdraai van de een of andere drukproef in de hoop dat je recensie al in de krant staat op het moment dat het boek verschijnt. Ik weet niet meer welke uitgever hiermee is begonnen, maar die trend is gezet ergens in de jaren negentig. Alles moest snel, sneller, snelst. Cultuurverschijnsel, ja, dat weet ik ook wel.

Moet je horen: ik ontving laatst zo’n proefdruk “onder embargo”. Dat wil zeggen dat het boek nog niet uit is maar dat je alvast mag gaan werken aan je review. Nou, is dat niet geweldig? Alsof ik niets beters te doen heb dan alleen maar strontvervelende boeken lezen van zichzelf schromelijk overschattende mensen die nog nooit hebben geleerd een fatsoenlijke bladzijde te schrijven. Ja, ze hebben veelal een rits artikelen op hun naam staan en denken dan dat als je er twintig achter elkaar plakt, je zoiets als een boek krijgt. Nou, een boek krijg je wel, maar leesbaar is het niet. Enfin, daar wilde ik het niet over hebben. Er zit natuurlijk weleens wat tussen, als je geluk hebt. Nee, wat een uitgever in zijn brief durft te zetten:

“U ontvangt deze proef onder embargo. Het boek verschijnt begin april. Dit is een ongecorrigeerde drukproef…”

Tot zover gaat het nog wel. Behalve dat “begin april”, daar zjn we al voorbij en bovendien wordt op de website van de betreffende uitgeverij de maand mei genoemd. Dat ze vragen om twee “bewijsnummers’ is een probleem van de krant, en van de uitgevers zelf: ze zijn gewoon te lui om kranten te lezen. Maar nu komt de zin die me in het verkeerde keelgat schoot:

“…indien u wilt citeren uit deze tekst verzoeken wij u contact op te nemen met de uitgeverij.”

Dus je schrijft je stuk en dan moet die lui een beetje gaan bellen om te vragen of de betreffende zin nog altijd zus luidt en niet niet zo?

Ja, en nu we u toch aan de telefoon hebben… wat staat er nog meer in uw recensie? We willen ons natuurlijk niet met de inhoud bemoeien, maar het kan natuurlijk altijd zo zijn dat een bepaalde passage op het laatste moment is geschrapt, begrijpt u?

Ik begin nu toch warempel het vermoeden te krijgen dat er recensenten zijn die hun stukken met feedback van de uitgevers schrijven, zich er misschien zelfs voor laten betalen. Nou is de rol van de recensent niet meer wat die is geweest natuurlijk, gaandeweg nemen bloggers hun rol over, vaak zijn dat net afgestudeerde jonge literatuurwetenschappers die denken dat ze verstand van boeken hebben omdat ze James Joyce hebben ontleed. Ook al zo’n afgrijselijke ontwikkeling.

Het kan natuurlijk nog erger: dat lezers op verzoek van online boekhandelaren een gratis exemplaar krijgen van een boek naar keuze, mits ze het voor de online boekhandel recenseren. Het schijnt dat leken in vergelijking met ervaren recensenten de neiging hebben een boek dan wel overdreven de hemel in te prijzen dan wel de grond in te stampen. Iets daartussenin bestaat niet. Je bent voor of tegen een boek. Zoiets krijg je dan. Schreeuwcultuur rond boeken.

Dat pak papier van die uitgever met zijn voorlopige versie heeft mijn humeur verziekt. Het is al een verzoeking om met al die A4-tjes rond te zeulen en aantekeningen te maken, maar na zo’n brief met een verzoek om contact op te nemen met de uitgever gelezen te hebben, vliegt dat pak papier meteen bij mij de prullenbak in.

De volgende keer ga ik namen noemen.