Het herfstnummer van Archipel Magazine is alleen al een feest vanwege het omslag. Dat werd ditmaal verzorgd door de internationaal vermaarde striptekenaar Peter van Dongen. Beleid van het kwartaaltijdschrift is, dat er altijd een “mens” op het omslag moet staan. Persoonlijk vind ik dat een beetje onzin, want sommige omslagen zijn gewoonweg saai en dus niet uitnodigend. Van Dongen heeft zijn tekening gebaseerd op een schilderij van Raden Saleh. Het kunstwerk dateert van circa 1840 en maakt onderdeel uit van de Collectie Rijksmuseum Amsterdam. Het zal ongetwijfeld te bewonderen zijn tijdens de tentoonstelling Beyond the Dutch, die wordt gehouden in het Centraal Museum Utrecht en duurt van 16 oktober 2009 tot en met 10 januari 2010. Archipel Magazine besteedt ruim aandacht aan deze belangrijke tentoonstelling.
Er staat natuurlijk meer interessants in Archipel Magazine. Lizzy van Leeuwen trekt van leer tegen de criticasters van haar boek Ons Indisch erfgoed en ikzelf richt mijn pijlen op die suffe CPNB, die zo nodig een miljoen exemplaren van Oeroeg moet verspreiden tijdens Nederland Leest Editie 4. Nou ga ik al sinds het jaar 2000 te keer tegen het CPNB en ik moet toegeven: veel helpt het niet. Maar… de dingen moeten gezegd.
Naast beide hoofdartikelen zijn er reisverslagen, culinaire en culturele bijdragen en columns van Frans Lopulalan, Kirsten Vos en Hans Vervoort, die wel een beetje in herhaling valt met zijn feestcolumn naar aanleiding van Rudy Kousbroeks tachtigste verjaardag: “Hij denkt niet alleen met het hoofd, maar ook met het hart.” Nog even en het staat op wc-tegels geschreven. Het is trouwens onzin, want een hart denkt niet, nee een hart voelt. Als metafoor kan het er dan ook net mee door, maar dan ook nét.
De amusantste column komt van Emma Kwee in haar stuk Facebook Fatwa. Ze verhaalt hilarisch over het uitvaardigen van “halve fatwa’s” in Indonesië. Wat dat zijn? Lees Archipel Magazine maar.
Zeg, is een centerfold niks voor Archipel Magazine? Advertenties en een kruiswoordpuzzel op een plaats waar de uiteinden van de nietjes zich sluiten, doen je toch bijna verlangen naar een Playboy om maar even iets ordinairs te noemen. Zo’n centerfold hoeft natuurlijk niet bloot, maar als je écht nieuwe abonnees wilt trekken, tja, bezoek een Asian Party en je komt met touringcar vol modellen terug. Zijn ze gek op, de Batavieren.
Het logo van de ketjapfles Kaki Tiga zet de protagonist in mijn novelle Rivier de Lossie aan tot allerlei bespiegelingen. Hij brengt het logo in direct verband met het oude familiewapen uit zijn familie. Ik krijg daar veel vragen over van lezers, die het logo uiteraard in verband brengen met de triskelion, een eeuwenoud symbool uit diverse culturen, waaronder de Keltische. De informatie die over het symbool bekend is, sluit de interpretatie in mijn novelle overigens niet geheel uit. Het figuur is het bekendst van de nationale vlag van het eiland Man. Afgelopen zomer ontving ik via via een mooie variant van het symbool op een ansichtkaart per sms uit Sicilië. Hier is ie. Click op het plaatje voor een vergroting.
Meer van dergelijke kunstzinnige varianten zijn zeer welkom!
De Indische schrijversavond van afgelopen woensdagavond in het Mondiaal Centrum Haarlem was goed, gevarieerd en onderhoudend. Mijn chaperonne, een van een beroemde Franse regisseur geleende kosmopoliet die al overal op de wereld heeft gewoond, was prettig gezelschap: ze was er wel en ze was er niet. Mijn leesbril, visitekaartje, tekstrol en meer van dat spul dat je als schrijver mee moet nemen als het podium wacht, konden gemakkelijk in haar tas, zodat ik niet met van die uitpuilende zakken hoefde te lopen.
Ik had Frans Lopulalan gevraagd om ook te komen. Zijn uiterlijk verbaasde me toen we hem op het station van Haarlem troffen. Die hoed droeg hij jaren terug al, maar ditmaal zat er haar onder. Echt haar! Dus niet meer die geschoren kop a la James Moody maar nu reversed. Als je de koppen van Frans Lopulalan en James Moody niet kent, laat dan maar zitten, zo belangrijk is dit nou ook weer niet.
Ik had de uitgever al ge-sms’t (wat een spelling hè tegenwoordig, het is werkelijk niet te geloven – welke idioot in, zeg, China, zou het nog in zijn hoofd halen om zoiets als Nederlands te gaan studeren?) dat we er aankwamen (dus niet eraan kwamen), maar de man nam niet op en de telefoon op de uitgeverij bleek later onder een paar omgevallen dozen met boeken terecht te zijn gekomen, zodat Frans, mijn chaperonne en ik maar besloten te gaan lopen. Hierop waren wij voorbereid. Ik had een routekaart van Google Maps met uitgebreide routebeschrijving uitgeprint, terwijl Frans dezelfde beschrijving met ganzenveer had overgepend op een stuk perkament, dat een verre voorouder ten tijde van de VOC nog van een Belanda had gesnaaid voor hij die de kop afhakte om er soep van te trekken.
Zoals ik al zei heeft mijn chaperonne al overal op de wereld gewoond. Soms is dat lastig wanneer je naast haar over straat loopt. Want ze kijkt links en rechts naar allerlei mooie grachtenhuisjes waar ze eventueel wel een week of vijf zou willen vertoeven. Dus Frans en ik begonnen ook om ons heen kijken in dat Haarlemse gat van bijkans niks en niemendal. En zo misten we de afslag naar een steeg; mijn chaperonne wenst namelijk niet in een steeg te wonen. Om een lang verhaal kort te maken: na een dwaaltocht van een half uur wierpen we onze A4-tjes en perkamentrollen maar in een gracht en vroegen aan een paar autochtonen (Batavieren in H&M-kleding) de weg naar de Lange Herenvest. Daar aangekomen bleek onze uitgever net de auto te hebben gepakt om Peter van Dongen, die overigens heel mooi auto’s kan tekenen, van het station Haarlem af te halen. Lucky Peter van Dongen.
In het Mondiaal Centrum troffen we verder Glenn Pennock. Die waren we al zo’n jaar of twintig kwijt, dus dat werd elkaar omhelzen. Niet huilen, want wij zijn Indo’s en huilen doe je alleen bij een repatriëring. Glenn bleek tien jaar in Amerika te hebben gezeten, in Los Angeles natuurlijk, maar als gitarist… Nou dacht ik dat hij een pencak silat meester was die elk jaar op Madura in een kuil met giftige schorpioenen ging zitten mediteren, maar dat was in een vorig leven. In een leven dáár weer voor had hij het conservatorium doorlopen, dus hij was geen jochie die op zijn veertigste dacht: kom, ik ga nog maar eens wat gitaar proberen te spelen. En dat hebben we geweten. Hij speelde prachtig, helaas op een Taylor, met te veel gerinkel, hoogstwaarschijnlijk op Elixir snaren, maar een kniesoor die daar nog op let zodra Pennock zijn kunsten, en performance, vertoont.
Ik moest de avond openen met een kort interview over mijn jongste boek Rivier de Lossie. Het babbelen ging nog wel, maar toen ik een stuk moest voorlezen werd het toch hannesen met mijn leesbril en een microfoon zonder standaard. Ik had me ook helemaal niet voorbereid op voorlezen en bovendien heb ik er een bloedhekel aan. Ik lees mijn teksten alleen hardop tijdens het schrijfproces, om te horen of de muziek door de zinnen klinkt, maar ik vind dat het daar dan ook bij moet blijven.
Toen ik van het podium af was, werd nog een stukje film vertoond van Ernst Jansz, die op mijn boekpresentatie in Den Haag de runnin’ gag The Ferryman’s Daughter van Donovan zong, terwijl hij zichzelf begeleidde op de gitaar. De song haalde het einde niet, want de batterijen van de camera hadden het begeven. Er moet namelijk altijd wel iets misgaan. Maar goed, het was een leuke impressie en het was leuk om Ernst Jansz even te zien zingen, aangezien hij nu, als bandleider, was verhinderd in verband met de voorbereidingen van een tournee van Boudewijn de Groot.
Nu weet ik niet meer wie er na mij kwam: Glenn Pennock of Peter van Dongen, wiens strips allengs de wereld overgaan (het volgende land is Spanje, Indonesië is al geweest om maar wat te noemen). Van Dongen werkt gemiddeld zes jaar aan een stripverhaal en omdat mijn boeken vele versies kennen, zou de interviewer zich later afvragen of dat nou “typisch Indisch” is. Het antwoord luidt uiteraard nee, want er zijn ook Indo’s die hun boeken afraffelen tijdens tournees en snoepreisjes naar congressen, conferenties en dergelijke.
Ik sloot het eerste deel van de avond af met het voorlezen van een polemisch stuk over het naderende CPNB-feestje “Nederland Leest”. Maar ik was niet in vorm en hakkelde te veel naar mijn smaak. Ik had nota bene als voorbereiding het stuk de avond ervoor door mijn zoon aan mij laten voorlezen, zodat ik het terug kon horen. De manier van de muzikant, ja. Mijn zoon las het een stuk beter voor dan ik. Gelukkig staat het binnenkort afgedrukt in Archipel Magazine, compleet met enkele taalslordigheden, die Frans er voor het optreden had uitgehaald, terwijl hij een sjekkie rookte buiten, op een steenworp van het Spaarne.
Het Spaarne stroomt, het Spaarne stroomt voorbij… (mooi lied van Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh):
Na een indrukwekkend muzikaal intermezzo van Glenn Pennock – hij speelde vrolijk door in de pauze – werd een oude film (1988) vertoond van twee schrijvers met elkaar in gesprek: Frans Lopulalan en Ernst Jansz. Die film vormde de aanzet van een afsluitend podiumgesprek, waarvoor ook Frans Lopulalan het podium beklom. Yvon Muskita zat ook in de zaal, maar die wilde zich niet laten verleiden de troep te komen vergezellen.
Na afloop heb ik nog wat boeken gesigneerd. Het mooist was dat een Hollandse man aan kwam zetten met Lalu Ada Burung (2002), de Indonesische vertaling van Vogels rond een vrouw (1991). Hij had het boek in Solo op Java gekocht en zag zijn kans nu schoon er een krabbel in te krijgen.
Voordat we elk ons weegs gingen, vertelde Glenn me nog dat hij me destijds vanuit Amerika een zelfgemaakte kaart had gestuurd, compleet met een routebeschrijving naar waar hij zich bevond, voor mocht ik eens in de buurt zijn. Een kennis van hem had namelijk de aankondiging van mijn bloemlezing Oost-Indische inkt (1998) op het NOS Journaal gezien. De nieuwslezer had gesproken van “teksten vanaf Jan Huygen van Linschoten tot aan Glenn Pennock”.
Ja, ik vond het leuk om het boek te laten beginnen met een vis die in zijn eentje een VOC-schip tegenhoudt en het te laten eindigen met een stuk proza in een soort vissentaal met een eigen idioom. Geen hond die het ziet natuurlijk, maar dat is de lol van mijn schrijven: geheimpjes verstoppen.
Nooit geweten dat dat boek in het NOS Journaal aangekondigd is geweest. Zoiets gebeurt niet vaak. Mijn chaperonne herinnerde zich de uitzending ook nog. En vast die anderen ook, die me nog jarenlang hebben achtervolgd met het verwijt dat ik geen teksten van hun in het boek had opgenomen. Nu begrijp ik de frustratie van die schrijvers eindelijk. Ze hebben het NOS Journaal gemist!
Gut.
Wat erger is… Uitgeverij Contact heeft nooit die mooie kaart en uitnodiging van Glenn Pennock aan mij doorgestuurd…
Enfin, aan het werk nu. De deadline voor mijn volgende novelle ligt op 1 november.
Tot zijn, en onze, spijt heeft Ernst zojuist moeten afzeggen voor aanstaande woensdag vanwege een techniekrepetitie in Lochum. Hij had het heel leuk gevonden erbij te zij, al was het maar vanwege de viering van zijn nieuwe editie van De Overkant + cd + dvd. Misschien wordt zijn plaats vervangen door een ander, hoe dan ook: volgens de organisatoren wordt het toch een geweldige avond met zoveel kwaliteit in huis!
Mijn collega’s en ik melden ons om 18.00 uur in het Mondiaal Centrum Haarlem om gezamenlijk Chinees te eten. Chinees eten op een “Indische” avond is wel lollig, in Indonesië eten ze ook vaak Chinees voor of na literaire avonden. Mijn vader, ooit, at alleen maar Chinees buiten de deur in Surabaya, Indisch eten dat deed je immers thuis.
Na het eten spreken we het programma vooraf door en worden er soundchecks gedaan. Het is de bedoeling dat we tijdens ons optreden rond de tafel zitten en dat tijdens het gesprek elke auteur “iets doet”. Mocht Archipel Magazine verschenen zijn, dan lees ik mijn polemisch stuk voor als tegenstem voor het op handen zijnde idiote CPNB-feestje “Nederland leest”.
Natuurlijk komt mijn novelle Rivier de Lossie ook aan bod, wellicht in een interviewvorm met Peter de Rijk. Verder worden er fragmenten vertoond uit de televisieontmoeting tussen Ernst Jansz en Frans Lopulalan anno 1986.
Van Peter van Dongen is beeldmateriaal zien uit zijn strips en hij wordt geïnterviewd de ontstaansgeschiedenis van zijn werk, dat ook in Indonesië bekend is, net als mijn romans Vogels rond een vrouw en De onschuld van een vis.
Glenn Pennock, terug van lang weggeweest, werkt aan nieuwe roman en vertelt erover en leest enkele fragmenten voor. Als entre act speelt hij een of twee nummers op de gitaar. Er staan een paar nummers van Glenn Pennock online, waaronder een nummer samen met de jonge Indo-mondharmonikaspeelster Iris Frikke. In principe wordt de hele avond opgenomen, in elk geval in geluid. In beeld, dat weet ik niet.
Mijn redacteur liet me onlangs weten dat het AD de kunstpagina heeft vervangen door een soort gadges pagina. Dat betekent dat ik geen recensies meer zal kunnen schrijven over non-fictie met de blik op Azië. Een droeve tijding dus. Bijgevolg zal een prachtige recensie over Rivier de Lossie in de la blijven liggen. Dat liet een redacteur me weten, die het, als enige, had gelezen. Oh well.
Het herfstnummer van Archipel Magazine is alleen al een feest vanwege het omslag. Dat werd ditmaal verzorgd door de internationaal vermaarde striptekenaar Peter van Dongen. Beleid van het kwartaaltijdschrift is, dat er altijd een “mens” op het omslag moet staan. Persoonlijk vind ik dat een beetje onzin, want sommige omslagen zijn gewoonweg saai en dus niet uitnodigend. Van Dongen heeft zijn tekening gebaseerd op een schilderij van Raden Saleh. Het kunstwerk dateert van circa 1840 en maakt onderdeel uit van de Collectie Rijksmuseum Amsterdam. Het zal ongetwijfeld te bewonderen zijn tijdens de tentoonstelling Beyond the Dutch, die wordt gehouden in het Centraal Museum Utrecht en duurt van 16 oktober 2009 tot en met 10 januari 2010. Archipel Magazine besteedt ruim aandacht aan deze belangrijke tentoonstelling.
De