Nou begin ik net een beetje aan de warmte te wennen, krijg je zo’n dag met bewolking boven de stad. Ik had mijn racefietskleren klaargelegd, ze zien er nogal mallotig uit als je ze lang niet hebt gedragen. Nu heb ik geen zin om te fietsen. Ik heb trouwens werk af te maken, zo slecht komt me deze dag niet uit. Gisteren was ik met mijn zoon de duinen wezen verkennen en tot mijn verbazing had de jongen moeite me bij te houden. Zijn zadel stond te laag, wat een medeoorzaak was. Ik dacht dat ik een steeksleutel nodig had, maar eenmaal thuis bleek het een clicksysteem, waarmee mountainbikes tegenwoordig zijn uitgerust. Toch reed ik op een zware stadsfiets met maar drie versnellingen, dus hij had me moeten bijhouden. Ikzelf had gewoon een goede dag. Hij zou eigenlijk voortaan elke zondag met me mee moeten. Ik vind niet dat hij hard moet leren fietsen maar wél regelmatiger van die pc af moet. Als ik niet oplet, zit hij de hele zondag achter die pc te chatten en te gamen met zijn cyberkornuiten van over de hele wereld. Ik krijg hem bijna niet aan het gitaarspelen. Hij luistert niet naar muziek, wat ik hem ook allemaal laat horen. De muziekcultuur is duidelijk ingehaald door de gamecultuur. Muziek is teruggebracht tot ringtones. Ik ben benieuwd waar de literatuur naar toe gaat. In dikke boeken geloof ik niet meer. Ze worden wel gekocht maar er is geen tijd meer om ze te lezen. Mensen nemen niet eens de tijd meer een e-mail fatsoenlijk met een aanhef te beginnen. Enfin, communicatie teruggebracht tot telegramstijl. Ik zal wel zeuren. Communicatie was per slot nooit het sterkste punt van de mens.
Tagarchief: cultuur
Omtrent racisme
Een vloedgolf van discussies over racisme naar aanleiding van de moord op meer dan 30 studenten en een leraar op de Virginia Tech university kon niet uitblijven toen bekend werd dat de dader van Zuid-Koreaanse komaf was. Op een willekeurig weblog (dode link) van een studente komt een stoorzender langs met, vrijuit vertaald, het volgende:
“Wat een zielig stelletje zijn jullie, om van te kotsen. Ik heb in Korea en Japan gewoond en die landen zijn zo’n beetje de meest racistische waar ik ooit was. Kinderen die half Koreaans zijn worden als honden behandeld en zijn de eersten die van school getrapt worden. In Amerika heb ik vaak genoeg Koreaanse kinderen horen roepen naar Filippino’s dat zij de ‘nikkers van Azië’ zijn. Wij zijn de besten en de rest sucks. Dat is toch echt een cultuur die racisme en haat uitbroedt.”
Hij heeft een punt, deze woesteling, maar ook niet meer dan dat. Racisme is inderdaad niet voorbehouden aan blanken, het komt zo’n beetje overal ter wereld voor. Een weldenkende Koreaan die dat toegeeft is niet moeilijk te vinden. Het begrip racisme kent overigens vele in- en uitgangen, zoals ‘vooroordelen’, ‘vreemdelingenhaat’ enzovoort. Ikzelf heb in Indonesië gezien dat Chinezen van de 7e (zevende!) generatie nog aparte bewijzen moeten overleggen bij diverse officiële loketten, waar Javanen dat helemaal niet hoeven. Dit gedoe bestond al tijdens de kolonisatie van de Nederlanders, die ooit apartheid in wetten waren gaan vastleggen. Nou kun je minderheden over de hele wereld wel verwijten dat ze lange tenen hebben en zelf ook discrimineren, maar intussen hebben blanken de luxe nooit en masse in de verdediging te worden gedwongen. Hoe zou dát nou komen?
Hunebedden op Scheveningen
Gaat het nou goed of slecht met Neerlands grootste grutter Appie Heijn? Een enorm reclamebord bij een abri schreeuwde me onlangs toe dat AH 1000 producten in prijs gaat verlagen. Ik geloof dat dit keer de drogisterijen de pineut zijn van AH’s prijzenslag. Die zullen wel met een antwoord komen, met gratis zuurkool met worst bij een dozijn tubes tandpasta of zo. Kunnen ze wel betalen, want genaaid zijn we toch al ruim sinds de invoering van de euro. In het pre-eurotijdperk gebeurde dat natuurlijk ook, maar wat minder hard, softer, kortom: lekkerder.
Ik zag dat de door mijn zoontje gewenste middelbare school het vak geschiedenis niet op het lesrooster heeft staan. Ik weet niet meer welk bezopen kabinet dat onderdeel ooit heeft geschrapt, maar de gevolgen zijn om van te huilen. Kijk maar eens naar AH’s koffie. In AH’s assortiment zit een koffiesoort genaamd Gunung Blau. Koffie met een peperachtige smaak, afkomstig van Oost-Java.
Toen AH met die koffie aan kwam zetten, bracht onze grootgrutter het genotmiddel in een bruin pak, waarop de afbeelding prijkte van een mistig bergachtig landschap. Dat was namelijk het Idjen Plateau, ooit door mijn oudoom David B. in cultuur gebracht en reeds in 1895 door de koffie-inkopers hier te lande ontdekt. Het hele gebied rond Djember is trouwens door mijn voorouders in cultuur gebracht. Ik lijd niet aan de tempo-doeloe-ziekte hoor, maar u heeft het nu vast wel te doen met zo’n arme schrijver als ik die voor straf columns moet schrijven om zijn huishuur te kunnen betalen en natuurlijk om die heerlijke koffie van Gunung Blau te kunnen kopen.
Maar ach, snik snik. AH gaat mee met de vormgevingswoede van amateurs die onze echte grafische kunstenaars brodeloos maken. Er komt een nieuwe manager met een flashy laptoppie bij AH aangewaaid en hup het moet weer allemaal anders, want de hersenloze ijdeltuit ziet later graag zijn hoefafdrukken terug in de modder waar hij ooit gelopen heeft. Dus de inhoud moet gelijk blijven, maar het uiterlijk moet anders. En zo wordt het vertrouwde bruine pak van Gunung Blau vervangen door een zilverkleurig pak. Okay, kan ik nog wel inkomen, bruin is wel errug hippiedom jaren zeventig. Maar dan… De historische informatie die op het oude pak stond is botweg geschrapt! En wég is de snoet van de bebrilde meneer in het zegel, dat het pak zo’n mooi historisch Indisch tintje gaf. Nu zit er zo’n lullige antidiefstalbutton op.
Het allerergste is het nieuwe etiket. Een plaatje geschoten vanaf de beroemde Boeddhistische tempel de Borobudur! Die ligt op Midden-Java, Appie Heijn! Nogal een eindje tuffen van daar naar Oost-Java! Als jij straks je Noordzeevis in de vriezers van een grootgrutter op Java wilt gaan leggen, doe je dat dan in oranje doosjes met plaatjes van hunebedden langs de kust van Scheveningen? Ja? Dat noem jij dan zeker ‘de geschiedenis in een ander perspectief zetten.’
Haagsche Courant, vrijdag 4 februari 2005
Opstellen over koloniale en postkoloniale literatuur en cultuur
Wandelaar onder de palmen Opstellen over koloniale en postkoloniale literatuur en cultuur
Michiel van Kempen, Piet Verkruijsse en Adrienne Zuiderweg (red.)
Leiden, KITLV: 2004
Paperback, xvi + 608 bladzijden
Omslag: Creja ontwerpen
ISBN 90 6718 241 9
Bestellen: KITLV
Deze bundel bevat 47 artikelen die samen een fraaie staalkaart verschaffen van de breedte, diepgang en veelzijdigheid van de studie van de Nederlandstalige koloniale en postkoloniale literatuur. Er is aandacht voor reizigers, zendelingen en courantiers uit vroeger dagen, maar ook voor Indische schrijvers als Tjalie Robinson en Maria Dermoût, voor de grote vier van de Antillen Cola Debrot, Frank Martinus Arion, Boeli van Leeuwen en Tip Marugg, voor spraakmakende auteurs uit Suriname als Bea Vianen en Clark Accord en succesvolle jonge Marokkaans-Nederlandse schrijvers als Hafid Bouazza en Abdelkader Benali. Vrijwel alle belangrijke literatuurwetenschappers op dit vakgebied hebben aan de bundel bijgedragen met stukken die toegankelijk geschreven zijn voor een breed publiek van vakgenoten en belangstellenden.
Alfred Biney schreef speciaal voor deze bundel het essay Indisch Dictaat. Over Dé-Lilah en Multatuli en Jan ten Brink.
Bentheim blues
Het is alweer een paar weken terug dat ik per ongeluk televisie keek, maar voor wie vrijwel nooit televisie kijkt is dat natuurlijk een ervaring als de dag van gisteren. Televisie maakt pas indruk als je vrijwel nooit kijkt, anders zijn uitzendingen nauwelijks ervaringen te noemen, eerder geestdodende middelen waaraan nauwelijks te ontsnappen valt, te vergelijken met de junk die een verslaafde dagelijks tot zich neemt: de stakker begint pas een verandering waar te nemen wanneer er niets te snuiven of te spuiten valt. Maar goed, ik dwaal af. Ik keek dus per ongeluk televisie. Ik had dat ding eventjes verplaatst bij mijn jaarlijkse zomeropruiming en toen ik hem terugzette wilde ik hem even testen.
De nieuwslezeres kwam met een item over Nederlanders die van ellende in Duitsland zijn gaan wonen, omdat daar niet om de haverklap wordt ingebroken wanneer je je auto even onbeheerd ergens laat staan, omdat daar de mensen beleefder zijn, omdat men daar nog een praatje met je maakt wanneer je je hond uitlaat, kortom: omdat je voor Leefbaar Nederland nu eenmaal in Duitsland moet zijn. De NOS stuurde een paar vakantiewerkers af op het rustieke plaatsje Bentheim. Een Nederlandse meneer mocht uitleggen waarom Leefbaar Nederland tegenwoordig in Duitsland moet worden gezocht. Een Duitse juf kwam dat volmondig bevestigen. Maar toen kwam een richtige Deutsche in beeld. Die liet van de Hollanders instromers geen spaan heel: ‘Ach, die Hollanders die komen hier maar naar toe, maar ze passen zich niet aan, verstehen Sie? Dass lult maar over die Türken, aber zij zijn zelf ook zo!’
Het werd me even niet duidelijk wat die mevrouw nou erger vond: dat die Hollandse kolonie zich niet fundamenteel tot de braadworst bekeerde en haar Heineken afzwoer of het gewoon verdomde haar kinderen naar Duitse scholen te sturen. Maar goed, de boodschap was duidelijk: vol = vol. Diep onder de indruk van dit televisieavontuur verviel ik in diep gepeins. Niet van die vreemdelingenangst natuurlijk, dat is gewoon dagelijkse kost. Maar waar kende ik die plaatsnaam Bentheim ook weer van? Ik slaapwandelde op mijn boekenkast af, trok een boek tussen de duizend-en-een ruggen vandaan en ja… ik had het teruggevonden.
Mijn bedovergrootvader, genaamd Johan Willem Birnie, was een van de groten die de Koninklijke Fabriek van Smirnasche & Andere Tapijten te Deventer bestierde, zo’n anderhalve eeuw geleden. De man was zo braaf en hardwerkend dat Koning Willem III hem met ridderkruizen overlaadde. Maar toen het even minder ging met de wereldberoemde tapijtfabriek verviel Johan Willem Birnie in somberheid. Op een dag kon hij de neergang van de fabriek niet langer meer aanzien. Hij vertrok naar Bentheim. Niet om een nieuw leven te beginnen, maar om het leven uit te stappen. De man verdronk zich er in een meertje. Zou hij zich met die daad nou hebben aangepast aan de cultuur daar in Bentheim?
Haagsche Courant, vrijdag 23 juli 2004
De leugen scoort
1. Toch knap van D66. Deze vrijwel geheel van sex-appeal afhankelijke partij (zonder Van Mierlo en Sorgdrager ziet het er allemaal niet uit) werd gepasseerd voor het televisiedebat tussen Zalm, Tomaat, Groenten en overige politieke rames en moest naar het uiterste machtsmiddel grijpen: de radiospot. Heeft geholpen, ze verloren flink. Om dat te maskeren kwamen ze met een grote bek die zei dat D66 nooit maar dan ook nooit in een Broodje Zalm Kabinet zou gaan zitten. Intussen vormen zij wel de boter, die van hun koppen is gesmolten.
2. Dat je schrijvers nooit helemaal moet geloven, is bekend, ze leven immers van fictie. Maarten Apostrof Ut Hart die, meen ik me te herinneren, ooit een dominee de sloot in gooide (gelooft u dat?), bezwoer drie jaar terug zijn lezers (zou Balkenende daar nou bij zitten?) dat hij nooit maar dan ook nooit voor zo’n oranje lintje zou gaan met die banaan. Maar ja, die onder vaginanijd gebukt gaande van regenwulpen bescheten rat had al eerder een zeker type vrouw belachelijk geprobeerd te maken met krabbels van wiebelende dameshakken op de trap en zo meer. Waarna hij zelf op pumps ging lopen. Ongeloofwaardig is-ie overigens altijd al geweest. Voorbeeld: in een van zijn boeken laat-ie iemand op de fiets bij de bakker komen en op de brommer weer wegrijden. Voor dat soort lagere schoolproza krijgt-ie nu een lintje. Straks zie je hem nog in het kabinet onder D66 als staatssecretaris van cultuur verschijnen, bepoederd, met pruik en zo meer. Kan-ie zijn collega’s het graf in bezuinigen.
3. Saeed al-Sahaf blijkt nog in leven. Niks geen galgentouw om de hals van onze warclown. De door Bush van verrukking bekwijlde Iraakse komediant zit momenteel bij zijn tante thuis koekjes in de thee te soppen en te wachten op de Yankees om hem te komen halen. Maar ja, hij zit niet in het kaartspel. Vreemd genoeg gebruiken de cowboys ook geen joker om hem te arresteren voor een enkele reis Hollywood. Dan zijn ze bij Al-Arabiya TV in Dubai toch slimmer. Die willen hem wel. Kan-ie nog tot in lengte van dagen roepen dat de regen in de woestijn wordt veroorzaakt door Amerikaanse troepen die er als desperado’s rondzwerven en uit angst voor de Noord-Koreanen niets anders doen dan wildplassen. Kijk, dat scoort. Het leven is een show, alles wat je ziet is fictie. Wij mensen maken onze eigen film onder supervisie van de Grote Regisseur. Om die te kunnen zien schijn je je ogen te moeten sluiten.
Alfred Birney / Haagsche Courant, vrijdag 2 mei 2003
Rookstickerprijsvraag
Ik zou niet weten hoe het www.rooksticker.nl vergaat, de website behoort tot de kleinste ter wereld en geeft geen enkele informatie over mensen die ideetjes lanceren voor de prorookstickers. Dan ben ik toch publieksvriendelijker. Op mijn rookstickerprijsvraag van 9 september jl. kwamen leuke reacties binnen. Wie weet jat www.rooksticker.nl ze wel uit deze krant, maar ach, jatten is gemeengoed op het web. Gerookt vlees blijft langer goed. Afkomstig van Arie. Wel leuk, maar als ik steeds zo’n tekst zag zou ik me gaandeweg een wandelend stuk rookvlees gaan voelen. Dory B. kwam met: Roken is sociaal. Ik sponsor Onderwijs, Sociale Zekerheid, Openbaar Vervoer, Kunst en Cultuur en nog veel meer. Dat is een mooie. Je moet dan wel voorkant en achterkant van het pakje lezen. Gedachtepuntjes achter sociaal is wel een oplossing. Nog veel meer kan weg, want de opsomming zegt al genoeg. Toch wel voldoende voor een prijs: een boek vol gevarieerd proza van ondergetekende. Dory B. moet dan nog wel even haar adres mailen. U was zeker niet optimistisch, huh? Dan kwam er ook nog een jolige binnen van Elly H. Prima als je rookt… als je het maar niet uitblaast. Oef! Dat is een lastige. Typisch een tekst van een niet-roker die roken gedoogt. Maar hoe! Je kunt er gemakkelijk in lezen: Rook gerust en stik er lekker in. Gemeen hè? Maar toch niet gespeend van sardonische humor. Ook tegenstanders moeten beloond. Maar voor ik ook haar het boek stuur, blaas ik het lekker vol met rook. Doorrookt proza in een gesigneerd boek. Collectors item.
Haagsche Courant, maandag 28 oktober 2002
Benepenheden
Mooi hoor, zo’n krantenkop: Ambassade VS heerst op Voorhout. Nice stuff voor spelen met voorzetsels: Ambassade VS aan het Voorhout heerst op het Voorhout. De Amerikaantjes zitten namelijk overal aan en op, toch? Dat men zich daar nog zo over verwondert in onze zap-snack-in-the-middle-cultuur. En hoe! De overbuurman van een gekwelde schouwburg kan er met zijn pet niet bij dat op Prinsjesdag de cowboys van Bush & Co bij uitzondering die roodwitte blokkades rond hun onooglijk mastodont weghalen. Amerikaanse hoffelijkheid, meneer! Een andere klager, residerend aan het Smidswater, trof op zekere dag ambassadepersoneel bij haar in de tuin aan. Ze kwam net onder de douche vandaan en vond het vreemd dat die lui van lieverlede terug over de schutting klommen. Cowboyetiquette, mevrouw! De auto van een derde seyckerdt, bouwvakker in functie voor oud-minister J., werd geschampt door een ambassadeursauto, waar de spiegel vanaf vloog! De klusser maakt zich braaf op voor een schaderegeling, maar huh, die Yank rijdt door! Hoort bij de cowboycultuur, gozah! Niet zeuren over een spiegeltje. Er zijn dingen van hoger waarde om je druk over te maken. Zoals de op handen zijnde aanval van de VS op Irak. Wat die Irakezen straks te verduren krijgen, is helemaal niets vergeleken bij wat nerveus geheks van Amerikaans ambassadepersoneel rond de eigen vesting. De eenvoudige Irakees kamt toch echt liever ‘s morgens zijn haar in de spiegeling van het Smidswater dan in die van rondvliegend glas onder een spervuur van de Amerikaanse luchtmacht.
Haagsche Courant, woensdag 25 september 2002
Udlaendingelov
Denemarken neemt binnenkort het EU-voorzitterschap over en brengt trendgevoelig alvast de Udlaendingelov, de wet op de buitenlanders, voor het voetlicht. Premier Rasmussen is de nieuwe profeet van gisteren op het toneel. Hij noemt het ‘Deense model’ een schoolvoorbeeld van asiel- en immigratiewetgeving en voorspelt massale navolging. Denemarken wil minder magneetwerking op instromers. Denen krijgen voorrang op de huizenmarkt, gemengde huwelijken worden ontmoedigd door treiterige regeltjes die doen denken aan de tijden van de VOC. Asielzoekers kunnen tot zeven jaar na aankomst teruggestuurd worden. Inburgeringcursussen dreigen zo te verworden tot vervreemdingscursussen. Want je zal toch maar na bijna zeven jaar met je nieuwe Deense tongval naar Irak teruggestuurd worden. Voor het bemachtigen van een paspoort moeten instromers een zwaar examen afleggen in Deense taal, cultuur en geschiedenis plus de eed afleggen dat ze de Deense democratie en wet zullen respecteren. Dat hoeven Denen zelf niet eens, ha ha! Dagblad Trouw klaagt dat een term als ‘allochtonen’ niet eens bestaat in Denemarken. Nee, die praten over immigranten, emigranten en migranten. Wel zo duidelijk, niet? Terwijl wij nog zitten te leuteren over hoofddoekjes is Duitsland overigens al overgegaan op selectieve immigratie. Arbeidskrachten blijven immers nodig. Enfin, de bouw van de Europese muur is begonnen, met geheime doorgangen. Nog even en de Europeaantjes zetten hun gevangenissen neer in Afrika. Dat heet daar dan De Mondiale Dump, of zo.
Haagsche Courant, woensdag 19 juni 2002
Onfortuynlyck weekeinde
Heb ik net een column klaar met het voorstel om van de Haegsche Tramtunnel een gracht te maken en er een Japanse replica van een VOC-schip doorheen te laten zeilen teneinde de fortuynlyckste onder de lijsttrekkers te kielhalen tijdens een groots volksfestijn in het kader van het behoud der eigen cultuur, blijkt het schip inmiddels gezonken! Kan ik opnieuw beginnen. Niet dat de lijsttrekker intussen verzopen is, veeleer zijn partij. Als ervaren columnist zal hij stellig weten waar de grenzen van scherts en ernst liggen. Politici kun je archetypisch als vossen of leeuwen neerzetten, maar je kunt niet beweren dat Antillianen illegaal in Nederland verblijven. Wie dat als monomane volksmenner op weg naar zijn stoel in de Tweede Kamer toch doet is niet direct een grotere bedrieger dan andere politici. Maar wie roept dat artikel 1 uit de Grondwet mag worden geschrapt terwijl hij zijn eigen vrijheid als homoseksueel aan dat artikel te danken hebt, is een verrader. Wie het aanzetten tot geweld veroordeelt en in één adem roept dat de islam een achterlijke cultuur is, die is gevaarlijk. Een gecharmeerde televisiejournalist die de fortuynlycke kaalkop in een tête-à-tête intelligent noemt, is dom. De charismatische drijver van een enorme kudde stemvee kan hooguit slim genoemd worden. De man zegt een roeping te hebben en wil minister-president worden. Aanpassing aan de huichelachtige Haegsche politieke cultuur is dan geboden. Maar meneer koestert heimelijk het dictatorschap als romantisch ideaal. Zal-ie toch politiek asiel voor moeten aanvragen. In het buitenland.
Haagsche Courant, maandag 11 februari 2002