Ja, ik ben lang weggeweest. Dat is een teken dat ik me geen moment heb verveeld. Eén van mijn go-betweens – ik heb er twee – heeft me als ghostwriter gevraagd. Zij haalt opdrachten binnen, sjeest in haar bolide het ganse land af, interviewt mensen, typt de woordenbrij in een kladje en mailt me dat. Ik moet van die ingrediënten binnen een gestelde tijd een redelijke maaltijd maken. Mijn sauzen schijnen verrukkelijk. Ik moet zeggen dat de rol van spook mij goed ligt. Je hoeft je aan niemand te vertonen, dat scheelt, ik haat afspraken. Niemand ziet je, dat scheelt small talk, bla-bla. Uiteraard trek ik mijn spookkleed uit wanneer ik iemand bezoek die ik wél wil zien, en vice versa. Mijn naam is Meneer B., ik ben geen misantroop, ik ben zelfs menslievend, zolang men mij niet al te veel aan mijn hoofd zeurt. Overigens zijn de portretten die ik voor mijn snelle opdrachtgeefster maak verbazingwekkend alledaags. Een dozijn levensschetsen uit een bepaalde beroepsgroep. Als ik ernaar kijk, zie ik steeds hetzelfde leven voorbijkomen. Of dat louter mijn perceptie is dan wel die ontluisterende saaiheid waarvan dat dozijn doortrokken is, zou ik even niet weten. Ik maak ze zo interessant mogelijk, maar die levens veranderen er niet door. Mijn les zal wel zijn te proberen om niet arrogant te zijn en liefde te kweken voor die dertien in een dozijn. De ultieme verlichting begint met onbaatzuchtige liefde, zoals u weet. Gelukkig ben ik een spook en ziet u mij niet gapen.
Tagarchief: leven
Notities rond Tanja
Het voordeel van een tijdelijke abonnement op Google Alerts is dat ook alternatieve nieuwsbronnen tevoorschijn komen. Het moet niet zo zijn dat de grote kranten het internet in hun broekzak steken. Ik heb een Alert lopen op Tanja Nijmeijer. Waarom? Nou, in grote literatuur gaat het, in elk geval volgens Gerard Reve, om drie dingen: religie, liefde en de dood. In het verhaal van Tanja spelen nou precies die drie zaken. Daarom is deze jonge vrouw zo aansprekend. In haar dagboekfragmenten, zoals die zijn gepubliceerd door de NOS, speelt liefde een grote rol. Dat haar dagboek is gevonden en soldaten haar halfnaakt hebben zien vluchten, maakt speculaties los over haar eventuele dood. Iedereen, hoe men ook over haar denkt, wil weten of ze nog in leven is. Per slot vormt de FARC de religieuze component. Tanja gelooft of geloofde immers in de FARC. Ik kreeg gisteren twee serieuze stemmen binnen, één van Trouw en één van Ravage Digitaal. Van die laatste internetkrant had ik nooit gehoord. Het is de moeite waard er kennis van te nemen. Wat moet je immers met een éénstemmig lied? Ikzelf weet niet goed wat ik van deze jonge vrouw moet denken. Ze trok de uiterste consequentie uit haar politieke bewogenheid. Dat bevalt me. Maar de wapens oppakken en gaan schieten, al is het op helikopters – ook daar zitten mensen in – keur ik af.
Notities van Tanja
De ontboezemingen van de Nederlandse guerillastrijdster Tanja Nijmeijer worden verslonden door de lezers in Colombia. De dagboeken van de 29-jarige vrouw, die de naam Ellen of Eillen als schuilnaam gebruikt, zijn gevonden in een veroverd guerrillakamp en gepubliceerd in de Colombiaanse krant El Tiempo. De dagboeken bieden een nogal ontluisterende blik in het leven bij de FARC, een marxistische rebellenbeweging. Op de website van de NOS vind je een vertaling uit delen van haar dagboeken. Even los van je eventuele mening over haar keuze om de wapens op te pakken, maakt haar tekst voor mij in elk geval duidelijk dat er geen weblog gaat boven de intimiteit van het dagboek, dat niet is geschreven om door de hele wereld gelezen te worden. De notities van Tanja maken vrijwel elk weblog plat. Alleen het boek kan webijveren met dergelijke intieme teksten.
Bedelaar terug van vakantie
Ze staat er weer, de bedelares van de supermarkt om de hoek. Ik dacht dat ze was gerepatrieerd om van haar centen te gaan leven, maar nee: ze is gewoon met vakantie geweest. Ik denk dat ze er een week of zes uit is geweest, ik vermoed richting Armenië, waar ze naar zeggen vandaan komt. Ik denk dat er weinig landen zijn waar bedelaars zich vliegreizen kunnen permitteren. De een of andere Rotterdamse politicus riep de burger al eens op om vooral geen geld aan bedelaars te geven, ze hebben immers allemaal een uitkering. Nou, van zo’n uitkering kan een doorsnee verwend stuk Hollander natuurlijk niet leven, tenzij het gaat om de voorziening in de eerste levensbehoeften. Onze bedelares, met haar lijdzame snoet, speciale sjofele outfit en dat éne Straatnieuwskrantje (ze heeft er altijd maar één, als een soort vrijbrief of vergunning), heeft de onhebbelijkheid om in de supermarkt te gaan staan. Ze hoort buiten, zoals een bedelaar betaamt, maar zij staat binnen, ook als de zon schijnt en het lekker weer is. Ze stelt zich enigszins verdekt op naast de stapel boodschappenmandjes, maar fixeert vandaar elke klant die de kassa passeert. Dat maakt haar aanwezigheid zo dominant. Ze is lang gedoogd, maar mensen beginnen allengs te mopperen. Er zijn er een hoop die geen vakantie hebben gevierd, ze leven in stille armoede, die nog stiller is dan tien jaar geleden. Stel er komen 1000 klanten per dag binnen en één op de tien geeft haar 50 eurocent. Dat is 5000 eurocent per dag. Per week van zes dagen (onze bedelares heiligt de zondag) wordt dat 300 euro = 1200 euro per maand = 12000 euro per jaar. Ik reken tien maanden, aangezien haar vakantie niet wordt doorbetaald. Daar staat tegenover dat ze geen inkomstenbelasting en ziektekostenpremies hoeft te betalen. Bedelen is niet zwaar, het is wel een kunst. Kunstenaars moeten zijn vrijgesteld van het betalen van belasting. Alle kunstenaars. Zoals in Ierland. Maar daar blijkt inmiddels de boel mis te gaan, reden waarom U2 naar Amsterdam is uitgeweken. Waar zou onze bedelares haar toevlucht nemen als zij voortaan belasting moest betalen?
SMS-bombardement
Ik werd gistermorgen gewekt door een sms-bombardement, maar ik sliep direct weer in. Later hoorde ik van mijn zoon dat hij naar beneden was geslopen en mijn mobieltje in mijn la had gestopt, zodat ik door kon slapen. Ondanks het lekkere weer, zeldzaam deze zomer, sliep ik zo lang mogelijk uit. Eenmaal wakker herinnerde ik me één eerder sms-bombardement. Dat kwam van een vriendin, die de oorzaak nooit heeft kunnen ophelderen. Tijdens het ontbijt vermeldde het display een totaal van 48 sms-jes. Ditmaal kwamen ze van een journalist, wiens mobieltje vaker abusievelijk met het mijne flirt. Wonderlijk dat het totaal van het vorige sms-bombardement ook 48 was, als ik het me goed herinner. Nou kan ik me voorstellen dat een mobieltje per ongeluk begint te bellen in iemand broekzak of handtas, ik ben al zo vaak de klos geweest met mijn voornaam bovenaan de lijsten. Maar hoe een mobieltje keer op keer een leeg sms-je verstuurt is mij een raadsel. De politie heeft het geheim in elk geval, zij bombardeert namelijk gestolen mobieltjes (en doet op die manier lustig mee aan de opwarming van de aarde), zodat de dief het gestolen goed niet gebruiken kan. Ik heb alle sms-jes stuk voor stuk handmatig moeten wissen. Er bestaat nog geen functietoets tegen sms-bombardementen. Telefoonaanbieders zijn immoreel, zij hebben geen belang bij een afname van volstrekt overbodig elektronisch verkeer. Het is afschuwelijk om in een wereld te moeten leven waarin communicatie steeds luider wordt en tegelijk minder om het lijf heeft.
Muziek en letteren
Het was vroeg op de zaterdagavond. Ik deelde het podium met gespreksleidster Esther Wils, pianist en antropoloog Henk Mak van Dijk en neerlandicus en biograaf Frank Okker. Plaats van handeling: Pasar Malam Besar, Bibit Theater. Het tijdstip werkte niet in ons voordeel – 19:00 uur, dan zit de meute nog te eten – maar optreden voor de echte diehards is altijd bevredigend. Henk Mak van Dijk, Frank Okker en ik droegen elk ons steentje bij aan de jongste special van De Gids: Indische schrijfsters. Nogal lollig dat er uitgerekend nu geen vrouw op het podium zat, de gesprekleidster uitgezonderd.
Over mijn bijdrage aan De Gids, de roddelachtige brief over mijn overgrootmoeder van Anne Busken Huet aan Sophie Potgieter, heb ik het eerder gehad in Dood aan de deadline! en De Gids met Indische schrijfsters. Mij werd gevraagd of ik de brief wilde voorlezen. Ik had me daarop voorbereid, maar was mijn leesbril vergeten. Ik gebruik +0,5. Dat is een sterkte die vrijwel geen hond gebruikt. Er zat niemand in het publiek met een leesbril van die sterkte. Ik vroeg het publiek om +1.0. Weer niemand. Turend, spotlights op je gezicht, ook dat nog, ben ik de brief dan maar zonder bril gaan voorlezen. Ging nogal, hoewel niet echt swingend. Frank Okker moest ook een brief voorlezen en ik was aangenaam verrast toen ik hoorde hoe Madelon Székely-Lulofs geen spaan heel liet van die door mij zo verfoeide Augusta de Wit.
Het is jammer dat dit soort ongelooflijke kattige brieven pas 100 jaar later boven water komen, want dat vileine boek Orpheus in de desa uit 1900 heeft toch ruim 80 jaar op de boekenlijsten van de middelbare scholen gestaan, met alle kwalijke gevolgen van dien voor met name de beeldvorming van de Indo, die door die hoogdravende Augusta de Wit als méér dan verdacht wordt opgevoerd. (Ik schreef er ooit een column over voor het tijdschrift Moesson en hoorde dat er lezers waren die naar aanleiding van die column het boek opnieuw gingen lezen.) De ironie wilde zaterdagavond dat de brief die ik voorlas mij nota bene was aangereikt door Olf Praamstra, de biograaf van Busken Huet, die op zijn beurt de echtgenoot was van de brievenschrijfster. Deze meneer Praamstra wilde enkele jaren terug namelijk nog een lans breken voor Augusta de Wits Orpheus in de desa. Ik was wat moe van gepolemiseer en liet hem maar brallen in het tijdschrift Indische letteren. Ze maakte toch geen kans meer, anders dan Hella Haasse met haar Oeroeg, dat ik eens kraakte in mijn Yournael van Cyberney, reden waarom Hella Haasse en Rudy Kousbroek met mij in debat wensten te gaan.
Hoewel de foto het niet doet vermoeden is het uiteindelijk toch nog een gezellige avond geworden. Het is al vijf jaar geleden (Indisch Huis, 21 maart 2002). Hella Haasse en Rudy Kousbroek zijn beiden nog in leven, maar je zal ze niet meer zo gauw op de Pasar Malam Besar aantreffen. Jammer dat ze gisteren niet in de zaal zaten, toen Henk Mak van Dijk de gezellige podiumbabbel afrondde met zijn verhaal over Linda Bardara (1881-1960) én een stuk muziek liet horen van deze in Nederlands-Indië geboren, en vergeten, componiste die Europese en Javaanse muziek met elkaar wist te combineren. Dat is dus lang, ja heel lang voordat Peter Schat dat probeerde (hij vertelde mij in 1987 persoonlijk over zijn plannen in die richting). Henk Mak van Dijks biografie over deze componiste, Linda Bardara, mét muziek-cd, zal dit jaar nog verschijnen bij het KITLV. Bij leven en welzijn zullen zowel Hella Haasse als Rudy Kousbroek onder de indruk zijn. Een piano waarin de gamelan doorklinkt. Een sopraan zweeft erboven, met haar hart ergens tussen hemel en aarde in.
Buzz
Gisteren was ik op een ouderwetse boekpresentatie van collega Kees Ruys, een reisverslaafde romanticus die erg goed kan schrijven over zijn belevenissen in Indonesië. De boekpresentatie was lekker ouderwets. Ze vond plaats in een knusse boekhandel die zich specialiseert in reisboeken: Reisboekhandel Stanley & Livingstone in het Haagsche. Een stapel boeken, wijn, hapjes en een signerende schrijver. Dat. Plus het weerzien met mensen van wie ik dacht dat ze al dood waren of die dachten dat ik al dood was. Een enkeling zag er nog even jong uit als weleer en later hoorde ik dat hij speciaal zijn baard liet staan om er ouder uit te zien. Ooit gehoord dit? Nee? Zet die televisie dan eens uit. Voor wie schrijfambities heeft en alvast een moderne boekpresentatie wil boeken, volgen hier enkele tips. Huur Krasnapolsky af. Laat de NOS, BBC en CNN aanrukken met hun cameraploegen. Huur een colonne mooie vrouwen in die de VIPS van de Amsterdamse Grachtengordel naar het hotel lokt. Hoe onnozeler de VIP, hoe beter voor u. Zorg voor een flitsende demo on stage (niet te lang, de mensen hebben haast), indien mogelijk met Oprah Winfrey als interviewer. Vergeet geen trailer te laten maken voor uw speciaal in het leven geroepen flashy website. Het kost wat geld, maar als je het zo aanpakt dan hoef je je geen zorgen te maken over wat er allemaal aan zin of onzin in je boek staat. Zelf heb ik liever de ouderwetse manier, dus na de borrel bezoeken wij met een stuk of 15 personen een Indonesisch restaurant aan de Grote Markt. Erg gezellig. Mooie eloquente vrouwen, keurige erudiete heren. Ik licht één van mijn tafelgenotes in dat ik op dergelijke avonden altijd wel wat verkeerds zeg. En neem me voor dat op die avond niet te doen. Het lukt, bijna… Helaas schiet ik vlak voor ons vertrek nog even uit mijn slof tegen een oudere heer, die volgens mij iets totaals verkeerd zegt. Ik vraag de welingelichte tafelgenote of ik zonet misschien wat agressief was. Ze beaamde dat ik het was, ja, agressief, en ze liet er nog wat opvoedkundige woorden achteraan komen. Die ben ik helaas weer vergeten. Al dat ik kan zeggen is dat ik weer eens helemaal mezelf was. U zult begrijpen dat het internet nog niet bijster leeft in Haagsche literaire kringen, maar dat een ouderwetse boekpresentatie natuurlijk geen zin heeft zonder buzz. So buzz this one please…***
*** Hier stond een link, die is thans dood.
Het licht van de maan
Een groot voordeel van de weeromslag is dat er veel meer zuurstof in de lucht zit. Als een mens moet kiezen tussen een leven in een zonovergoten bakpan vol koolmonoxide of een leven in een winderige betonnen hel vol zuurstof, dan hij maar beter voor de hel kiezen. Ik kwam bijna geen fietser tegen gisteren, de softies hadden de auto genomen, bang voor een druppeltje regen, te slap om tegen de wind in te beuken. Nou moet ik niet stoer gaan doen, want toen ik op de boulevard de wind vol tegen kreeg, dacht ik heel even aan afstappen, ha! Ik keek om me heen en genoot van Igor Mitoraj’s Light of the Moon, ik vind dat beeld toevallig mooi, hoe zeer tegenstanders (kunstkenners) mij ook op andere gedachten hebben geprobeerd te brengen. Die Igor Mitoraj heeft als peuter het bombardement van Dresden meegemaakt, dus wie weet is hij daarom zo gepreoccupeerd met beschadiging. De beschadiging van het klassieke beeld, veel meer hoef je niet achter zijn werk te zoeken, denk ik.
Even verderop, als je helling af bent en het vlakke deel van de boulevard op fietst, krijg je die afschuwelijke Sprookjesbeelden aan Zee van Tom Otterness. Ik had tot afgelopen middag altijd geweigerd om die infantiele beelden wat beter te bekijken, maar nu het zo hard waaide en ik van narigheid even niet wist waarnaar ik kijken moest, ontwaarde ik de Haringeter. Dat kwam natuurlijk doordat ik vlak voor het ontwaken een voorspellende droom had over de nieuwe haring. Ja, ik droomde dat de nieuwe haring véél lekkerder was dan die van afgelopen jaar, die waarschijnlijk de slechtste haring is sinds Hollanders besloten rauwe vis uit de zee te eten. Men had verleden jaar besloten de nieuwe haringvangst met twee weken uit te stellen vanwege het veel te koude weer. Een blunder. Net als die Sprookjesbeelden aan Zee. Maar wil het zeewater niet al te koud blijven zodat de haring wat op gewicht kan komen, moet de zon straks wel weer gaan schijnen. Het zal dan weer een gekkenhuis zijn op Scheveningen, met kilometers lange files die de lucht verzieken. Hoe zal het leven op de maan zijn over vijftig jaar?
Binnenshuis verhuizen
Ik heb mijn bureau verplaatst, maar het nieuwe uitzicht bevalt me niet. Terug wil ik niet, want het is koud bij het raam. Het is een langwerpig raam dat van de vloer tot het plafond loopt en waar dus geen cv-radiator geplaatst kan worden. De cv-radiator onder het andere raam is veel te klein om mijn woon- en werkkamer te verwarmen. Een bredere radiator zou volstaan, maar mijn verhuurder vindt dat niet nodig. Het huis is bijzonder dom gebouwd. Zo is er in de keuken een veel te grote cv-radiator geplaatst. Wat moet een mens nou helemaal met een cv-radiator in de keuken? Een keuken hoort helemaal niet warm te zijn, dat is niet goed voor het brood en andere waren die je niet direct in de koelkast legt. Ik weet niet wat me het minst bevalt: mijn nieuwe plek of het uitzicht. Ik denk het laatste. Op ooghoogte alle boeken die ik heb geschreven, waaraan ik heb meegeschreven en boeken waarin over mij wordt geschreven. Die boeken wil ik helemaal niet zien. Op drie planken daarboven de Indische bellettrie, waarin ik me ooit specialiseerde. Hoe krijg ik die zooi uit mijn kop als ik er aldoor naar kijken moet? Tussen die planken liggen ook nog stapels krantenpagina’s met mijn columns plus een stapel al dan niet uitgegeven manuscripten. Ik zit met mijn rug naar het raam. Dat is ook al niet goed. Draai ik mijn bureau, dan kijkt mijn SIR-poort weg van het accespoint. Ik ga wel op de kamer van mijn zoon zitten. Het is de leukste kamer van het huis, feng shui is er onnodig, de energie was al goed voordat ik hier mijn intrek kwam nemen. Toch, als ik terugkijk op mijn leven als schrijver, moet ik bekennen dat ik altijd en overal mijn werkkamer de schuld geef als ik niet tot schrijven kan komen.
Consumententest astro.com (7)
Een vergelijking met de transit van gisteren bewijst maar weer eens dat astrologie eigenlijk nauwelijks een voorspellende waarde kan hebben, tenzij je persoonlijk te doen hebt met een topastroloog. Maar ja, wat is een topastroloog? In het oude China werden astrologen om zeep geholpen als ze eens een foutje hadden gemaakt. Enfin, astro.nl laat wel zien dat één enkele aardige transit zoals die van gisteren, al is ie langdurig, geen garantie is voor zoiets als een zorgeloze tijd. Voor vandaag krijg ik Mercurius oppositie Zon voorgeschoteld, een transit die zal werken tot medio maart ongeveer. Boven de tekst prijkt de mij niet bijzonder welkome titel Een groot spanningsveld. Huh! Hier is de tekst:
Werkzaam gedurende meerdere weken: Over het algemeen bevordert deze transit de uitwisseling van ideeën met anderen. Dit aspect kan echter tevens de oorzaak zijn van ernstige conflicten die zowel met woorden als met andere middelen kunnen worden uitgevochten. Zoals bij alle opposities is ook hier sprake van een groot spanningsveld. Gaat u daar niet voorzichtig mee om, dan kunnen er grote en heftige moeilijkheden ontstaan. U kunt het gevoel hebben een dringende boodschap over te moeten brengen en vindt het moeilijk daar het juiste ogenblik voor af te wachten. Hebt u gezegd wat u wilde zeggen, dan stuit dit wellicht op heftige tegenstand. Misschien is het noodzakelijk een compromis te sluiten, maar dit kan zonder de hulp van een derde in te roepen heel moeilijk zijn. Zie erop toe dat die derde inderdaad onpartijdig is en dat zowel u als uw tegenstander daar overtuigd van is.
Die andere middelen… zijn dat eh… handgranaten of zo? En die dringende boodschap… geen idee wat dat zou moeten zijn. Overigens stuit ik altijd op heftige weerstand zodra ik iets zeg wat ik echt wil zeggen. Dat is mijn hele leven al zo. Compromissen sluiten doe ik ook mijn hele leven al – subjectieve beoordeling, ja – maar ik zal wel zien waar astro.nl het nu weer over heeft. Evengoed gaat het een beetje stormen in een glas water.