Wat alsnog bezorgd gaat worden
De Gids, een van de oudste literaire en algemeen culturele tijdschriften ter wereld, bereidt een themanummer voor over Indische schrijfsters. Mij is om een bijdrage gevraagd, maar mijn hoofd staat er momenteel niet naar om met bijvoorbeeld een giftig essay te komen in de richting van een schrijfster als Augusta de Wit, van wie haar novelle Orpheus in de dessa (1903) meer dan een halve eeuw de boekenlijsten op de middelbare scholen ontsierde door ongehinderd de Indo als uiterst verdacht creatuur af te schilderen, wat tot talloze vooroordelen onder jonge lezers heeft geleid, met alle gevolgen van dien. Wetenschapper Olf Praamstra deed enkele jaren terug nog een stompzinnige poging om dit verachtelijke boek op de lijsten terug te krijgen, maar zelfs de brandstapel heeft geen interesse. Dezelfde wetenschapper speelde me ooit een brief toe, die hij vond tijdens zijn werkzaamheden aan zijn proefschrift over Conrad Busken Huet. Het is een brief uit Nederlands-Indië van de vrouw van Busken Huet aan de zuster van Potgieter… mede oprichter van De Gids in 1837. De brief is geschreven in 1875, denkelijk vlak na de dood van Potgieter. Pikant in de brief is een roddel van Anne Busken Huet aan Sophie Potgieter over mijn overgrootmoeder Rabina, een Oost-Javaanse vrouw, die in dat jaar naar Nederland zou komen. De toon balanceert op de grens van racisme en algemeen dédain. Als achterkleinzoon grijp ik mijn kans en bezorg de brief in een artikel voor een tijdschrift, waar het een eeuw geleden ongetwijfeld de open haard zou hebben gevonden. Ik leg de brief nu in een bedje van biografische en historische confetti en neem de tijd tot eind van deze maand, waar de deadline ligt.
