Yournael Jacatra VI – Achter de katheder en op het balkon
Ik heb geen tijd had gehad om te eten van het buffet tijdens de dinnerparty in de ambassadeurswoning en ga in de nacht een paar keer naar beneden om in de cafetaria van het hotel lumper en ijsthee te halen. Slapen gaat met tussenpozen, ik word gepest door een paar muggen, die ik pas te pakken heb tegen de ochtend, wanneer de imam aan de overkant alweer begint te zingen, samen met de schorre hanen. Omdat ik de vorige nacht geen oog dicht heb gedaan, slaap ik uit vandaag. Als gastspreker kan ik kan me wel een spijbelochtend wel veroorloven, denk ik. Tegen de tijd dat Widjajanti achter de katheder plaatsneemt, lig ik in bad, met spijt dat ik haar lezing over Het beeld van Chinezen in de koloniale literatuur nu zal missen.
Ik arriveer rond de lunchpauze. De middag is warm, de airco koud. De vrouw van de ambassadeur, bewonderaar van Michiel van Kempen, geeft naar aanleiding van een langdurig verblijf in Suriname een lezing over Surinaamse literatuur. Een Indonesische vrouw begint haar lezing in het Nederlands en gaat dan in het Engels over, ze is niet te verstaan.
Gerard Termorshuizen verrast me met een nadrukkelijk Indo-perspectief in zijn lezing Persstemmen uit een koloniaal verleden. Hij vertelt dat het de pers is geweest die aan het begin staat van de Indo-europese emancipatiebeweging. Klinkt me niet vreemd in de oren. Net zoals de stelling dat de Indische pers een essentiële rol heeft gespeeld bij de ontwikkeling en de bloei van de koloniale letterkunde. Klinkt me ook niet vreemd in de oren, maar wetenschappers moeten de dingen aantonen, dat vergeet ik weleens.
Hoewel het nog een jaar zal duren, kondigt Gerard T. alvast zijn nieuwe boek aan. Ik schiet in de lach wanneer hij zegt dat het liefst 900 bladzijden zal beslaan. En dat is dan nog maar deel 1!
Wetenschappers schrijven graag dikke boeken. Staat wetenschappelijk. Gerard T.’s nieuwe studie zal in elk geval nóg dikker zijn dat het in Nederlandse vertaling luidende Paradijzen van weleer van E.M. Beekman, dat op het ogenblik voor 30 procent van de normale verkoopprijs door Uitgeverij Prometheus op de ramsjtafel wordt gekwakt. En dat al twee jaar na verschijning…
Troost voor de wetenschapper is, dat hij of zij wordt betaald door universiteit of instituut, tegenover de schrijver die maar moet zien waar de centen te halen.
Na de theepauze moeten Olf Praamstra en ik op. Daarna zal de speelfilm Soekarno Blues worden gedraaid. Geen geslaagde film, maar ik heb het nog altijd liever dan Max Havelaar of Oeroeg.
Olf P. heeft een off day. Zijn lezing over Mina Krüseman, een feministe in Indië, gaat volledig de mist in. Er is geen touw aan vast te knopen, het is zelfs maar de vraag of iedereen wel weet over wie hij het heeft. Gerard T. zal zich later verbazen over het optreden van zijn collega, die toch uiterst ervaren is. Volgens hem werd Olf P. bijkans onbegrijpelijk doordat hij te veel van zijn tekst afweek. Volgens mij omdat hij de fles water naast zich op de katheder niet zag staan.
De studenten die naast het podium de tijd in de gaten moeten houden, werken hem duidelijk op de zenuwen met hun nerveus aangereikte briefjes waarop staat dat u nog vijf minuten heeft, dan wel dat uw tijd om is.
Omdat ik direct na Olf P. op moet en mijn tijd zie verstrijken, gaat de gezonde spanning voor mijn opkomst over in nervositeit. Die Olf Praamstra zit mij dus niet alleen theoretisch maar ook nog eens praktisch dwars. Staat tegenover dat dankzij zijn studie over Conrad Busken Huet mijn oude tante Elisabeth Birnie-Birnie op het idee kwam om het relaas van het Birnie plantersimperium in kaart te brengen. Waarop weer filmmakers op haar en mij afkwamen, waarna de verkoop van mijn boeken verdubbelde enzovoort.
Ik bedenk een truc om de spanning te doorbreken wanneer ik eindelijk achter de katheder sta. Ik begin met de toehoorders de groeten over te brengen van Bert Paasman, docent aan de UVA, waar ik eens een gastcollege gaf. En om te laten zien aan wie ik dan wel niet de groeten over heb gebracht, zeg ik, zal ik u op de foto moeten nemen.
Ik haal mijn klikklaktoestelletje uit mijn colbertzak en fotografeer de zaal in drie bedrijven, voor de afwezige. Men lacht. Ziezo. Ik kan gaan beginnen met mijn Indische bladzijde.
Die avond regent het. Banjir. Gerard T., Widja en ik laten een of ander evenement in de stad maar voor wat het is. We eten gezamenlijk in het restaurant van het hotel met de docenten Nederlands uit Maleisië en Australië. Ik ga naar mijn kamer, zit urenlang op mijn balkon en kijk naar de regen. Als je het mij vraagt, dan is dat misschien mijn liefste bezigheid: op een balkon voor je uit zitten dromen. Deden ze in Indië ook, maar dan op voor- of achtergalerij. Vast en zeker erfelijk meegekregen.
Het Yournael van Cyberney werd in april 2000 onder aanvoering van Alfred Birney gelanceerd en verscheen wekelijks tot aan de boekenweek in maart 2001. Ruim 60 afleverigen van Cyberney (Alfred Birney), Frans Lopulalan, Joyce Bloem, Maureen Birney, Widjajanti Dharmowijono, Guno Jones, Esther Captain en Anyes lieten zien dat er nog veel onbesproken was en is in de Nederlandse taal, juist door hen die een mengcultuur in zich dragen. Het Yournael van Cyberney & Co bracht artikelen en verhalen rond literatuur, kunst, cultuur, fotografie, emancipatie en uitgeverspolitiek in het labyrint van mengculturen in binnen- en buitenland. De bijdragen van Alfred Birney verschenen bewerkt en gebundeld met ander proza in een eenmalige uitgave als alternatief boekenweekgeschenk en tegelijk als feestbundel ter ere van het 25-jarig jubileum van Uitgeverij In de Knipscheer. Bestel het boek hier!
