Yournael van Cyberney: De CPNB en Oranje
Kent u de voorspelling van het meisje van de Azijnfabriek, heren van de CPNB? Staat geboekstaafd in de vorige aflevering van het Yournael door Frans Lopulalan.*** En u, meneer Rushdie, kent vast het Nederlands Elftal, is het niet? Wij spreken van O-ran-je, de vaandel van het Koningshuis.
Huh, Mister Birney, I am afraid I miss your point. What problem could one have in that beautiful and peaceful country you do represent so faithfully in your wonderful letters? Zo’n jaarlijks boekenweekgeschenk is toch gewoon zo’n shabby boekkie, so to speak, dat je gratis krijgt als je in de derde week van maart bij toeval in een kiosk of warenhuis een boek aanschaft van negentienguldenvijftig of hoger of zo?
Klopt, dear fellow writer. Meestal zijn het haastwerkjes van afgedankte manuscripten die de laureaten per ongeluk nog in hun la hadden laten liggen. Voor de megaseller-auteurs vaste gast werden, zat er nog weleens iets aardigs bij. Ja wat, dat weet ik ook niet meer. Nu u dan de eerste bent in de rij der Literaire Goden zou ik zeggen: schrijf een wonderful universal fairy tale, dan duik ik mijn YVC-papieren in. Vergeet vooral niet in navolging van uw Engelstalige collega Kazuo Ishiguro een verwijzing te plaatsen naar het Nederlands Elftal, teneinde het Hollandse publiek te behagen. Thanks for the job, by the way.
Ter zake. Voor de handel maakt het weinig uit of een boekenweekgeschenk goed is of niet. Zou het de CPNB om kwaliteit gaan, dan schreven ze elk jaar een prijsvraag uit. En konden ze kiezen uit vele manuscripten, ook van volslagen onbekenden. Nou moet je je over de beoordeling door weer zo’n stel suffe commissieleden niet al te veel voorstellen. Kijk maar naar wie de vetste jaarlijkse literaire prijzen gaan. Iemand als Astrid Roemer zul je niet snel zien aan de tafel waaromheen de genomineerden nerveus het ogenblik afwachten waarop de winnaar bekend wordt gemaakt. Astrid Roemer! Moeten we zeker Surinaams voor gaan koken. Ja doei. En ze rookt sigaren, stel je voor, dat is toch geen dame!
Van die kleintjes rookt ze, volgens mij.
Een vette sigaar wordt gerookt door de auteur die het boekenweekgeschenk mag schrijven. Die krijgt een voorschot overgemaakt dat ongeveer gelijkstaat aan het salaris van een minister plus declaraties, steekpenningen even daargelaten. Heb ik geen problemen mee, met zo’n voorschot bedoel ik. Schrijvers zijn al arm genoeg. Tot ze bejaard zijn. Dan keert het tij. Hella Haasse kreeg op haar oude dag nog eens een uitnodiging, een herkansing zal ik maar zeggen. Waarmee ze kampioen boekenweekgeschenkschrijver onder de celebrities is. Gelukkig had ze het in haar laatste geschenk niet over Indië, want dan hadden we mooi another halve eeuw met een Oeroeg II opgescheept gezeten.
Een hele vette sigaar wordt gerookt door de uitgever die de auteur in haar stal heeft. Boekwinkels richten complete etalages in met de boeken die zo’n schrijver eerder heeft laten verschijnen. Restanten, pockets, speciale uitgaven worden tevoorschijn getoverd. Wat meer telt: het boekenweekgeschenk staat garant voor vertalingen in onder meer het Duits, Frans en als het even meezit in het Engels. Kortom, de uitgever kan met de omzet van één zo’n boekenweekgeschenk weer even vooruit.
De auteur, als die een beetje werk maakt van de opdracht, kan in het buitenland doorbreken en rekenen op nog meer vertalingen van eerder en later werk. Cees Nooteboom heeft zo ooit de vruchten mogen plukken van zijn boekenweekgeschenk. Maar wat werkelijk belangrijk is: Nederland heeft de kans om elk jaar een nieuwe auteur buiten de landsgrenzen te brengen. Waarmee niet alleen voor de schrijver in kwestie, maar ook voor collega’s nieuwe deuren kunnen worden geopend.
Denkt Papa Cyberney dan aan zoiets als culturele expansie? Nee, ssst! Papa Cyberney kijkt naar voetbal. En stelt vast dat het Nederlands elftal voor een niet onbelangrijk deel het resultaat is van een roemrucht koloniaal verleden. Buitenlanders moeten wel raar opkijken. Kunnen ze dan alleen maar voetballen en neuken, die voormalige rijksgenoten van jullie? Onze Marokkaantjes en Martiniquaantjes kunnen, behalve koken, wél schrijven! Kijk maar naar Tahar Ben Jelloun en Patrick Chamoiseau, die hebben wij geprézen!
Met permissie, Monsier de Prix Goncourt, ik bied u even een blik in de gaarkeukens van Het Hollands Literair Bedrijf.
De CPNB wordt voor het grootste deel gefinancierd door de de Nederlandse Uitgeversbond, de NUV. De boekenweek, met het boekenbal en het boekenweekgeschenk, is een feestje van uitgevers die bij het NUV zijn aangesloten. Alleen schrijvers van díe uitgevers worden uitgenodigd om het boekenweekgeschenk te schrijven. Is dat een wet? Ja. Ongeschreven.
De kosten van een lidmaatschap zijn aanzienlijk. Een kleine uitgever kan die vaak niet opbrengen. En juist de kleine uitgevers spannen zich meestal in om het werk van onbekende multiculturele schrijvers onder de aandacht te brengen. Als dat zo’n uitgever eens lukt, dan staat er direct een groot huis klaar om zo’n auteur weg te kapen. Maar dit terzijde.
Het persbericht dat ik in aflevering 2 heb besproken, is ondertekend door drie uitgevers: De Geus, Van Gennep en Vassallucci. In het persbericht wordt een vierde uitgever genoemd: In de Knipscheer. Het persbericht is echter niet ondertekend door In de Knipscheer. Want deze uitgever is geen lid van de NUV. Waarom heeft het drietal dan wél deze uitgever genoemd in het persbericht?
Insiders weten dat In de Knipscheer een voortrekkersrol heeft gespeeld bij het op de markt brengen van schrijvers uit Afrika, de Antillen en Indische en Surinaamse schrijvers uit Nederland. Het is dus sterk om deze uitgever in een dergelijk persbericht te noemen, maar evenzo zwak om vervolgens in de opsomming van multiculturele schrijvers in datzelfde persbericht geen enkele auteursnaam uit het Fonds van In de Knipscheer te zetten.
De ondertekenaren kunnen zeggen dat In de Knipscheer sowieso geen kans maakt op het Boekengeschenk. De CPNB wijst immers traditiegetrouw het boekenweekgeschenk toe aan een lid van de club. Maar de CPNB hoeft deze omgeschreven wet niet per sé te volgen. Dus hadden De Geus, Van Gennep en Vassallucci uit fatsoen ook wel enkele auteursnamen uit het fonds van In de Knipscheer mogen noemen. Maar goed, dan doen we hier later in het YVC dan wel. Even een lijst samenstellen en die naar de CPNB sturen. Ter herinnering, met een passende zwarte tulp erbij.
Er zijn echter ook léden van de NUV die minder aan bod komen. Dat houdt verband met andere connecties, namelijk de kranten. De Veen-groep heeft jarenlang geklaagd dat er nooit eens een auteur uit hun eigen stal het boekenweekgeschenk toegewezen kreeg. Misschien vond de CPNB dat de Veen-groep nu maar eens aan de beurt moest zijn? Zeer wel mogelijk. Maar welke auteurs heeft deze uitgeversgroep in huis?
Contact zal stellig hebben geroepen dat Veen en Atlas bij dit buitenkansje hun bek maar moesten houden omdat van Contact toch maar mooi elk jaar weer de grote winsten moeten komen. Nou, vooruit dan. Maar wel graag iets met ‘land van herkomst’, dames en heren.
Birney?
Een kanjer, maar tot ons leedwezen teruggezwommen naar Uitgeverij In de Knipscheer. Trouwens, die Indo’s hebben net een kwart miljard op hun bankrekening gestort gekregen. Laat ze dáár hun poen maar gaan halen.
Naima El Bezaz dan?
Ja jee zeg! Komt net kijken! Nee, we moeten wel meteen hoog scoren, want deze kans krijgen we voorlopig niet meer.
Weet je wíe we nemen…? Je raadt het nóóit! Een échte buitenlander! Een échte! Jongen, we krijgen een rel! Brengt poen in het laatje! Zeg, bel jij die lul van de CPNB even? We spreken wel af op de Frankfurter Buchmesse. Ik moet nu even naar het Damrak.
*** Niet op dit weblog heruitgebracht wegens copyrights.
Het Yournael van Cyberney werd in april 2000 onder aanvoering van Alfred Birney gelanceerd en verscheen wekelijks tot aan de boekenweek in maart 2001. Ruim 60 afleverigen van Cyberney (Alfred Birney), Frans Lopulalan, Joyce Bloem, Maureen Birney, Widjajanti Dharmowijono, Guno Jones, Esther Captain en Anyes lieten zien dat er nog veel onbesproken was en is in de Nederlandse taal, juist door hen die een mengcultuur in zich dragen. Het Yournael van Cyberney & Co bracht artikelen en verhalen rond literatuur, kunst, cultuur, fotografie, emancipatie en uitgeverspolitiek in het labyrint van mengculturen in binnen- en buitenland. De bijdragen van Alfred Birney verschenen bewerkt en gebundeld met ander proza in een eenmalige uitgave als alternatief boekenweekgeschenk en tegelijk als feestbundel ter ere van het 25-jarig jubileum van Uitgeverij In de Knipscheer. Bestel het boek hier!
