Zetproeven
Het is altijd weer een feest om je zetproeven onder ogen te krijgen. Je tekst heeft de afmetingen van boekpagina’s aangenomen, de bladspiegel is zoveel kleiner dan een A4’tje en dus laat alles zich zoveel ánders lezen. Hier begint de beruchte fase waarin schrijvers de neiging krijgen om maar weer eens flink aan de tekst te gaan sleutelen. Om dat tegen te gaan, staat er een clausule in je contract, die zegt dat wanneer de veranderingen een bepaald bedrag overstijgen, je de extra kosten zelf moet betalen. In vroegere tijden was men wat coulanter: er werd veel meer tijd aan je tekst besteed, zetters deden alles handmatig en zorgden er bijvoorbeeld voor dat er hooguit drie afbreekstreepjes op een pagina kwamen en niet meer. Nu heb je in no time je tekst terug, compleet met verkeerd afgebroken woorden. Ze zeggen dat computerprogramma’s woorden over het algemeen goed afbreken. Maar ja: wat is “over het algemeen”?
Een voorbeeld: … en vor-mde…
Drie medeklinkers na elkaar kunnen een computerprogramma dus al hoofdpijn bezorgen.
En dan nog zoiets: op één bladzijde zie ik regel 7 en 8 en 10 eindigen op “haar” en regel 11 op naar. Dat valt een lezer direct op en kan een bladzijde bespottelijk maken. Met een stukje meer ruimte tussen twee woorden kan dat voorkomen worden.
Maar is dat werk dan voor een schrijver? Ik zou zeggen van niet. Toch kun je maar beter een oogje in het zeil houden, want met de typische corrector en zetter is ook de echte typograaf uitgestorven. Studenten leren het vak nog wel, maar in de praktijk spelen zaken als tijd = geld de hoofdrol, om maar even niet te spreken van uitgevers en boekhandelaren die zich overal mee bemoeien. Vergelijk de typografie van boeken van 25 geleden eens met elkaar. Geniet van de verschillen! Leg daarna boeken anno 2009 opengeslagen naast elkaar: het is dan echt zoeken naar de verschillen. Vergeleken met het zetsel van vroeger wordt er ook enorm gehannest met interlinie, soms vallen er gewoonweg gaten in de tekst. Dat is in mijn nieuwe boek gelukkig niet het geval. Het ziet er goed en mooi uit.



24 Reacties