Alfred Birney eventjes terug als columnist

alfred birney

In de Volkskrant valt Alfred Birney deze week in als columnist voor Aaf Brandt Corstius, die met vakantie is. Zijn columns verschijnen op maandag 30 juli, woensdag 1 en vrijdag 3 augustus. De eerste luidt Sirenen en is, in elk geval voor abonnees, hier te lezen. De tweede heeft als titel Kreeft en staat hier. De derde luidt Een kikker op balkon, door de redactie hertitled naar Kikker en is hier te lezen. De originele titels vind je alleen in de papieren krant. De webversies krijgen steeds een lead van de webredactie. Birney was columnist voor de, ter ziele gegane, Haagsche Courant van 2002 tot 2005. Sporadisch verschenen columns van hem in allerlei magazines. Hier is een volledige lijst van zijn publicaties.

Posters

Gekkoleven

De bogen van het balkon op de hoek van mijn Grieks appartement hadden model kunnen staan voor Eschers Droom, een houtgravure uit 1935: in een koude wereld met bogen onder het nachtelijk firmament ligt iemand voor lijk te dromen met een enorm insect op zich, dat hem niet stoort overigens. Hier op het balkon zit ik met mijn hoofd in mijn nek naar het plafond te kijken. De gekko’s dienen zich aan rond twaalven, wanneer de discotheken verderop het volume temperen en de muziek van de cicaden weer de boventoon voert. Mijn favoriete gekko is te laat langs de bogen naar de gevellantaarn komen kruipen, de ideale plek is al ingenomen door een grote gekko. Vlinders en langpootmuggen strijken neer rond de gevellantaarn. Aanvankelijk sluipt de grote gekko behoedzaam naderbij, met pauzes om zijn prooi niet te alarmeren. Maar als de muur eenmaal vol zit met insecten laat de gekko zijn geduld varen en jaagt gulzig in het rond. De kleine gekko, jong en onervaren, is zo vermetel om het territorium van de grote binnen te dringen. Die bolt zijn rug en ziet de kleine dreigend aan. De kleine zwaait met zijn staart en blaast de aftocht. Nadat de grote, volgevreten, de arena heeft verlaten, komt de kleine terug. Tegelijk doemt een nog groter exemplaar op. Dat jaagt de kleine niet weg met lichaamstaal, maar bijt hem bruut in de flank. Ai! De kleine zal lang moeten wachten eer hij eens aan de beurt is. De volgende morgen zit hij er nog. Hij lijkt wel dood, zoals de dromer op de houtgravure van Escher. Is de kleine gekko vandaag gedoemd van insecten te dromen?


© 2002 Alfred Birney
Haagsche Courant, vrijdag 26 juli 2002

Tanpa wajah

Satu-satunya kenanganku akan nenekku adalah makamnya. Satu-satunya kenangan ayahku akan neneknya adalah pemakamannya. Aku tidak tahu apa yang diturunkan nenekku kepadaku. Ayahku tidak tahu apa yang diturunkan neneknya kepadanya, tidak bisa lagi menanyakannya ketika aku bertanya.

Mungkin aku mewarisi suasana hati nenekku yang berubah-ubah. Ayahku berkisah bahwa ibunya sering berganti suasana hati. Ia menulis hal itu kepada seseorang dalam surat yang kemudian aku baca tembusannya. Zaman sekarang pergantian suasana hati dinamakan: kepekaan terhadap suasana. Suasana dikenal ada tiga: tertekan, takut, melankolis. Dari ketiga suasana, melankolis mungkin yang paling indah. Rindu kepada kampung halaman tapi lebih sedih. Mungkin nenekku merindukan negeri yang tidak dikenalnya, negeri ibunya: Tiongkok. Kerinduan yang ditularkan kepadanya oleh ibunya, yang berasal dari sana. Atau yang diwarisi dari neneknya, yang mungkin juga tidak dikenalnya.

Ayahku bercerita bahwa neneknya masih mempunyai kaki-kaki kecil yang diikat. Dengan demikian sebagai perempuan Cina ia telah memenuhi gambaran ideal seorang wanita Cina cantik. Nenek buyutku datang ke Hindia Belanda dari Kanton, kemungkinan besar bersama sebagian keluarganya, karena dalam cerita-cerita ayahku bermunculan paman-paman dan bibi-bibi Cina. Kapan ia datang ke Hindia Belanda, aku tidak tahu. Kelihatannya ia lahir sesudah 1860, ketika perbudakan di Hindia Belanda dilarang dan terjadi kekurangan buruh.

Seperti halnya orang Belanda mencari buruh dari negara-negara sekitar Laut Tengah pada tahun enam puluhan abad yang lalu, begitu juga yang mereka lakukan di pantai-pantai Tiongkok seratus tahun sebelumnya. Dan seperti banyak buruh dari Laut Tengah yang bermukim untuk selamanya di Negeri Belanda, begitu juga yang dilakukan para pendatang di Hindia Belanda. Mereka datang dalam perahu-perahu reyot, dan orang menamakannya ‘koelie’. Aku tidak tahu nama nenek buyutku. Mungkin ia memakai Nio dalam namanya: perempuan.

Ayahku berusia kira-kira empat tahun ketika neneknya meninggal. Tubuh neneknya pasti kecil, tapi dalam ingatan cucunya peti matinya besar dan dibuat dari kayu jati dan berat. Di bawah pimpinan ibunya, orang membuat masakan Cina dan mempersembahkannya kepada para dewa. Ayahku, dua kakak laki-laki dan dua kakak perempuan dilumuri kapur di belakang telinga. Garis-garis kapur itu harus melindungi mereka terhadap roh-roh jahat selama upacara pemakaman.

Lees verder

Without a face

My only memory of my grandmother is the one of her grave. My father’s only memory of his grandmother is the one of her funeral. I don’t know what I received from my grandmother by way of heredity. My father doesn’t know what he received from his grandmother, and couldn’t ask her anymore by the time I asked him about it.

Maybe I inherited my grandmother’s moods. My father recalled his mother was moody. He wrote this once in a letter to somebody, a carbon copy of which I later read. Nowadays moodiness is called: sensitivity to moods. Moods are subdivided into depressions, fears, and melancholy. Melancholy is probably the finest among these three moods. Homesickness in a minor key. Maybe my grandmother was homesick for a country she didn’t know, her mother’s country: China. Homesickness handed down from her mother, who was from there. Or inherited from her grandmother, whom she in turn perhaps also hadn’t known.

My father recalled that his grandmother still had those little bound feet. As a Chinese woman she had thus complied with the old Chinese ideal of beauty. My great-grandmother came to the Dutch East Indies from Canton a long time ago, probably with part of her family, because Chinese uncles and aunts wandered around in the stories my father told. Exactly when she came to the Dutch East Indies, I don’t know. She would have been born after 1860, when slavery in the Dutch East Indies was abolished and the Indies had to struggle with a lack of personnel.

The Dutch went to the Mediterranean to scour up guest workers during the sixties of the last century, as they did on the Chinese coasts back then, 100 years earlier. Many guest workers settled in Holland for good, as they did in the Dutch East Indies. There they arrived in rickety little boats, and they were called koelies. I don’t know what she was called, my great-grandmother. She may have had Nio in her name: girl.

My father was about four years old when he lost his grandmother. She must have been slight of build, but in his memory her coffin was big and made of djati-wood and heavy to lift. Under his mother’s supervision, Chinese dishes were prepared and offered to the gods. My father, his two brothers, and two sisters got chalk smeared behind their ears. Those chalk smudges were to protect them from evil spirits at the funeral service.

Lees verder

Hallo

 

Hallo, ik ben een meerval en zwem rond in een paar boeken van deze geheimzinnige schrijver. Ik weet zelf niet precies welke boektitels dat zijn, want ik kan niet lezen. Eerlijk gezegd vreet ik de boeken van Alfred Birney liever gewoon op, snapt u wel?