Alfred Birney
De drie rivieren
Trilogie in novellen
Paperback 320 bladzijden
Singel Uitgeverijen | De Geus oktober 2020
De drie rivieren is een drieluik dat zich afspeelt in Schotland, Nederland en Indonesië. Een Nederlandse gitarist zoekt in Schotland naar zijn Europees-Aziatische voorgeschiedenis en ontmoet er een fascinerende vrouw, die uit een ballade van vroeger meent te herkennen. In eigen land ontmoet hij tijdens een optreden zijn dubbelganger, die hem een vervreemdend gevoel geeft over zijn afkomst. In Indonesië is hij niet op zoek naar zijn voorgeschiedenis, maar ontmoet hij toch mensen die hem via een onontkoombare weg met de overledenen uit zijn voorgeschiedenis in contact brengen.
Aan het toch al schitterende kralensnoer van de Nederlands-Indische literatuur heeft Birney drie parels toegevoegd. – Kester Freriks
Na acht jaar afwezigheid in het literaire veld kwam Alfred Birney terug met zijn zogenaamde Rivieren-trilogie, waarin de echo van de koloniale geschiedenis van Nederland doorklinkt. De trilogie omspant een periode van omstreeks 1750 tot 250 jaar later. Drie landen spelen een rol in de zoektocht van de hoofdpersoon naar sporen uit het verleden: Schotland in Rivier de Lossie (2009), Nederland in Rivier de IJssel (2010) en Indonesië in Rivier de Brantas (2011).
Pas als ik de drie delen naast elkaar bekijk, valt op welk minimalistisch meesterwerk Birney met deze trilogie afgeleverd heeft. Geen letter staat te veel op papier, de drie rivieren sluiten perfect op elkaar aan. – Indisch 3.0
Als chroniqueur van Nederlands-Indië verbindt de schrijver in deze novellen drie werelden (de Schots-Nederlandse, de Chinees-Nederlandse en Indonesisch-Nederlandse) naadloos met elkaar, terwijl elke novelle zich ook als een afgerond verhaal laat lezen.
In Rivier de Lossie gaat een gitarist op zoek in Schotland naar zijn familiegeschiedenis en raakt er in de ban van een betoverende vrouw die hij meent te herkennen uit The Ferryman’s Daughter, een ballade van de Britse folkzanger Donovan. Tegen het decor van leisteen en voortspoedend water tijdens hun kortstondig samenzijn spelen actuele thema’s als oorlog, migratie, afkomst, de fascinatie voor het onbekende en het noodlot.
In Rivier de IJssel ontmoet de hoofdpersoon een onbekende neef: een dubbelganger die hem een vervreemdend gevoel geeft over zijn afkomst en een grote kennis van het Nederlands koloniale geschiedenis aan de dag legt. Met dit boek toont de schrijver dat migratie geen eenrichtingsverkeer is en dat racisme al heel lang overal op de loer ligt.
Rivier de Brantas sluit de trilogie af rond een vloek die de gitarist wil bezweren door een bezoek aan het graf van zijn grootmoeder op Java. In het boek, vol tempowisselingen en vertellingen, passeert de Nederlandse koloniale geschiedenis de revue via de sporen en de portretten van een roemruchte en kleurrijke plantersfamilie op Oost-Java.